De Limburger, 6 juni 2026
Gaat de zachte g Nederland veroveren? Onze Brabantse premier balanceert nog een beetje tussen een harde g, als hij „grip op migratie” uitspreekt bijvoorbeeld, en een zachte, zoals in „zorgen dat er weer geleverd wordt” – symbolisch? De zachte g duikt de laatste tijd prominent op doordat een Midden-Limburger geregeld in het nieuws is: de nieuwe CNV-voorzitter Hans van den Heuvel. De 37-jarige onverstoorbare polderaar laat zien dat een zachte g plus onvervalst Limburgs accent een glansrijke carrière niet in de weg hoeven te staan.
Hoe anders was dat lange tijd. Toen ik in Utrecht ging studeren, kwam ik Limburgers tegen die ineens met een harde g spraken. Een harde g gaf zelfvertrouwen, je werd serieuzer genomen, je hoorde erbij. Waarbij? Bij de assertieve, mondige Randstedelingen die in de zachte g een bepaalde dommigheid zagen, zoals Belgen lange tijd voor dom werden versleten om dezelfde reden – als je zo zangerig praat, moet je wel een beetje achterlijk zijn. Voor vrouwen gold het dubbelop – een vrouw met een zachte g, dat was een bleu meisje uit de provincie.
Intussen wist dat bleue meisje dat haar zachte g behield het Randstedelijke vooroordeel gewiekst uit te buiten. Zo zette een Limburgse vriendin die advocaat in Amsterdam werd haar zachte g op zitting vilein in. Ze begon in zangerig Nederlands met haar pleidooi en zag de tegenpartij meewarig glimlachend achteroverleunen: ach kijk nou, zo’n meisje uit Limburg – om vervolgens de vloer aan te vegen met de ingezakte opponent.
Inmiddels weten we dat de harde g eigenlijk een afwijking is van het Standaardnederlands. De harde g deed pas tweehonderd jaar geleden zijn intrede in onze taal, concludeerde taalwetenschapper Marc van Oostendorp van de Radboud Universiteit Nijmegen een paar jaar geleden. Hij leidde dat onder meer af uit het feit dat er in het geschreven Nederlands twee g-klanken bestaan: een ch-klank zoals in ‘chloor’ en de g-klank in ‘gloor’ – als in ‘ochtendgloren’. Bij de zuiderling klinkt de ch in chloor ietsje harder, terwijl beide klanken boven de rivieren met dezelfde keelrasp worden uitgesproken. Met andere woorden: het onderscheid tussen ch en g in de schrijftaal heeft een functie.