In Nederland

AICHA
[De Stemming, L1-radio, 23 november 2014]

Soms lijken landelijke problemen in Limburg ver weg. De discussie over Zwarte Piet is Hollands gezeur, radicalisering van moslimjongeren echte Randstadproblematiek. Hoe hardhandig werden we deze week uit die droom geholpen.

‘Limburg blieft geen andere Piet,’ kopte De Limburger afgelopen maandag. Limburgse organisaties die zich met Sinterklaas bezighouden moesten er niet aan denken om gekleurde Pieten in te zetten en konden ook niet op financiële ondersteuning van bedrijven rekenen als ze dat wel zouden doen. Het Kasteel van de Sint in Limbricht kreeg telefoontjes van ouders die wilden weten of de Pieten ook echt zwart zouden zijn.

Eensgezindheid in Limburg dus? Niet helemaal. In Maastricht roerde zich voorzichtig de Pieten Actiegroep. Geen confrontaties tijdens de intocht, geen spandoeken, alleen een website en een Facebook-pagina met daarop aangekondigde debatten over het onderwerp. Een tip voor het debat: bekijk het eens van buiten. Het zwartgeschilderde gezicht, the black face, is internationaal gezien niet meer acceptabel. We lopen in deze kwestie domweg achter. Vraag een willekeurige Amerikaan of Brit maar eens wat-ie van Zwarte Piet denkt. Hij gelooft gewoon niet dat dit bestaat in het Nederland van koffieshops en homohuwelijk. En Zwarte Piet is nog maar het begin, ben ik bang. Denkt u dat Sinterklaas blank blijft in een wereld waarin het merendeel van de katholieken inmiddels gekleurd is? The times, they are a changin’. Ook in Limburg.

Aicha, onze jihadbruid uit Maastricht, haalde afgelopen week dagelijks het BBC-nieuws. Het 19-jarige Limburgse meisje bekeerde zich tot de islam en reisde in februari haar liefde achterna om in Syrie met hem te kunnen trouwen. Maandenlang werd er niets van haar vernomen, maar ineens was er de noodkreet van Aicha: ze wilde terug.

Wat bezielde haar? En wat bezielde de eveneens 19-jarige Sultan Berzel uit Maastricht die waarschijnlijk bij een explosie in Bagdad om het leven is gekomen? De leeftijd van deze twee mensen is belangrijk: wat zoeken jongeren, nog nauwelijks van de middelbare school, opgegroeid in het welvarende, veilige Nederland, het land waarvan minister Asscher ooit zei dat je een lot uit de loterij hebt getrokken als je er geboren bent? Waarom is het voor sommige jongeren geen lot uit de loterij?

Deze hoogstactuele vragen kwamen afgelopen dinsdag aan de orde in een bomvolle Dominikanerkerk in Maastricht. Boekhandel Dominicanen was de locatie van het debat over The Rise of the Islamic State en ze was afgeladen met internationale studenten.
Een viertal deskundigen, uit Turkije, Libanon en Nederland, probeerden antwoorden te formuleren op de vraag hoe de opmars van IS te stoppen. Zoals: de ‘kill them all’ benadering, het idee dat je IS kunt verslaan via militaire middelen alleen, is een mythe. Er is duidelijk sprake van youth involvement, een uitgesproken deelname van moslimjongeren uit de hele wereld. Dat kun je niet wegbombarderen.

Elke westerse jihadi heeft een eigen verhaal, zo werd gaandeweg duidelijk. Laagopgeleid, hoogopleid, onvrede, gemis aan identiteit of simpelweg gierende jongenshormonen en het jeugdige verlangen naar een ander, grootser, eervoller leven. Criminaliteit en radicalisering liggen dicht bij elkaar. Maar intellectuele verdwazing en radicalisering ook. Laten we niet vergeten dat in Nederland nog lang nadat de wandaden van Stalin en Mao bekend waren, intellectuelen dweepten met het communisme. The times, the are a changin’.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer

In Nederland

BURGERTOP MAASTRICHT
[De Stemming, L1, 2 november 2014]

Gisteren vond in Maastricht een belangwekkende gebeurtenis plaats: de eerste Burgertop van Maastricht. Andere steden in Nederland, zoals Rotterdam en Amersfoort, gingen Maastricht voor. De Burgertops zijn geïnspireerd op het initiatief van de Vlaamse schrijver David van Reybrouck die in 2011 in Brussel de zogeheten G1000 organiseerde.

Via loting werden duizend burgers uitgenodigd deel te nemen aan een evenement waarin ze hun visie konden geven op drie onderwerpen: sociale zekerheid, verdeling van de welvaart en immigratie. 704 burgers namen de uitnodiging aan en gingen met elkaar in gesprek aan 81 ronde tafels. Het lotingsysteem zorgde ervoor dat burgers uit alle lagen van de bevolking participeerden, niet alleen degenen met de beste diploma’s of de grootste mond.

We zijn onze democratie kapot aan het maken door haar te beperken tot verkiezingen, was de achterliggende gedachte van Van Reybrouck. Het wantrouwen tussen burger en politiek groeit al jaren. Veel burgers hebben het gevoel dat er niet naar hen geluisterd wordt en dat ze slechts dienen als stemvee. Hebben ze eenmaal hun stem uitgebracht, dan blijkt hun partij beslissingen te nemen waar ze totaal niet achter staan. Dus stemmen ze de volgende keer op een andere partij, waardoor politici op hun beurt de kiezers wantrouwen.

Het is een impasse die al jaren doorzeurt. Van Reybrouck wilde terugkeren naar de basis van de democratie: de gewone burger zeggenschap geven. ‘Wat moeten we anders?,’ zei hij, ‘om de vier jaar stemmen en in de tussentijd schreeuwen op internet?’

De eerste Burgertop van Maastricht is een initiatief van de Universiteit Maastricht en gaat specifiek over de gezondheidszorg – een urgent onderwerp waar veel burgers zich ernstige zorgen over maken. Middels loting uit de gemeentelijke basisadministratie werden tweehonderd burgers uitgenodigd. Gisteren konden ze hun ideeën lanceren in groepen van tien. Je hoeft de krant maar op te slaan om je voor te stellen hoe fel die brainstorm zal zijn verlopen: ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken thuis faalt, premies en eigen risico’s gaan verder omhoog, artsenkeuze wordt aan banden gelegd.

In De Limburger noemde medisch socioloog Eric Hermans de recente ontwikkelingen ‘het afglijden van een verzorgingsstaat naar een zoek-het-maar-uit-samenleving’. Heb je geld, dan koop je tijdig je zorg in. Let op het vocabulair: mensen die medische zorg nodig hebben, heten zorgconsumenten. Heb je geen geld, dan is er het toverwoord participerende samenleving. Maar de moeder van een jong gezin heeft weinig tijd om voor haar oude buurvrouw te zorgen – ook al werkt ze niet full-time. Heeft ze wel tijd, dan werkt ze volgens een minister als Bussemaker te weinig en teert ze dus op de zak van haar man – hoeveel minachting kun je als politicus aan de dag leggen.

‘Het water staat ons aan de lippen,’ schrijft David van Reybrouck in zijn boek Tegen verkiezingen, over de schrikbarende erosie van de democratie. Burgers snakken naar inspraak, maar worden niet gehoord en stemmen uit onvrede op een populistische partij of stemmen helemaal niet meer. Met de Burgertop Gezondheid en Zorg in Maastricht is een begin gemaakt met echte inspraak van de burger. De volgende stap is de follow up: wat gaat de gemeente ermee doen.
Wordt vervolgd.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer

In Nederland

WACHTEN OP DE BARBAREN
[De Stemming, L1, 12 oktober 2014]

Vierendertig jaar geleden, in 1980, verscheen van de Zuid-Afrikaanse schrijver en Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee de roman Waiting for the Barbarians, Wachten op de barbaren.

Het gaat over de verzwakking van het prachtige Rijk door de dreigende komst van de barbaren. De angst voor de barbaren leidt ertoe dat men in het Rijk ineens dissidenten bespeurt, vijanden van de staat, criminelen. Ook de hoofdpersoon, de Magistraat die jarenlang in een buitenpost de honneurs waarnam, wordt gevangen genomen, ondervraagd en gemarteld. De barbaren zijn nog niet eens in zicht, maar het Rijk begint al uiteen te vallen.

De barbaren staan voor de deur van Turkije en voor de poort van Europa. De stad Kobani op de grens van Turkije dreigt te worden ingenomen door IS. Turkije wacht, Europa wacht. Nederland wacht.

Intussen draait de hele dag de angstmachine.
Pas op, de terroristische dreiging is iets groter geworden! Let op, waarom zeggen niet alle moslims dat ze tegen IS zijn? Help, de Koerden zijn de Tweede Kamer binnengedrongen, hoe zit het met de beveiliging?!
Pas op, ben je zestig jaar of ouder en ruik je niet meer goed? Dan heb je een verhoogde kans om binnen vijf jaar te overlijden.
De hele dag kun je bang zijn in Nederland.

Intussen wordt er aan de poten van ons Rijk gezaagd, onze rechtsstaat. Wist u dat allerlei diensten vanaf nu al onze persoonlijke gegevens aan elkaar gaan koppelen op zoek naar fraude? U en ik zijn in principe criminelen geworden, altijd bezig het Rijk te flessen. Uw gegevens van hypotheek, arbeid, bedrijf, onderwijs, schulden, subsidie, winst, vergunningen en nog veel meer worden door een machine gehaald waaruit een risicomelding rolt. Dat klinkt neutraal, alsof de feiten voor zich spreken, maar het is allemaal mensenwerk.

Het heet fraude-aanpak bestandskoppelingen, maar het betekent een controlestaat, het Rijk wantrouwt zijn burgers.
De wet is al door de Tweede en Eerste kamer, mocht het u interesseren.

Intussen wordt er aan de poten van het zuidelijk deel van het Rijk gezaagd, onze cultuur. Dik een jaar geleden zou Maastricht nog de Culturele Poort naar Europa worden en nu dreigt een kolossale bezuiniging op cultuur. In Sittard dreigt een hedendaags museum dat een landelijke naam opbouwde, Het Domein, ten onder te gaan door bestuurlijke hooghartigheid. En in Venlo wil men het unieke Van Bommel Van Dam, het eerste museum voor hedendaagse kunst in Limburg, opdoeken.

Ik zal u een geheim vertellen. Onlangs moest ik geopereerd worden. Na vier dagen ziekenhuis verlangde ik intens naar twee dingen. Een: mijn eigen huis. Twee: schoonheid, a thing of beauty, zoals de dichter Keats schreef.
Schoonheid in de klassieke betekenis van het woord: iets dat je raakt.

Zo wachten we, wachten we op de barbaren. Aan het slot van zijn verontrustende, magistrale roman schrijft Coetzee: ‘There has been something staring me in the face, and still I do not see it.’

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer

In Nederland

LANGZAAM
[De Stemming, L1, 21 september 2014]

Ik droomde, dat ik langzaam leefde ….
langzamer dan de oudste steen.
Het was verschrikkelijk: om mij heen
schoot alles op, schokte of beefde,

Aan deze regels van Maria Vasalis moest ik denken toen ik me afgelopen week na een operatie in contemplatieve toestand bevond.
In halfsluimer lag ik na te denken over de woorden van essayist Cyrille Offermans, die een opmerkelijk voorwoord schreef in zijn pas verschenen bundel Wat er op het spel staat.
In dat voorwoord stelt Offermans dat goede literatuur een uiting van generositeit is, dat de schrijver de lezer eer bewijst door een beroep te doen op zijn hoogste intellectuele en creatieve vermogens. ‘Een ambitieuze schrijver,’ zegt Offermans, ‘heeft geen boodschap aan de lezer, hij schenkt hem iets, het beste wat hij te bieden heeft – een ‘promesse du bonheur’.’

Het ‘promesse du bonheur’ zong rond in mijn hoofd, een formulering afkomstig van de Franse schrijver Stendhal, die haar oorspronkelijk gebruikte om over de liefde te spreken.
La beauté n’est que la promesse du Bonheur, schreef hij. Schoonheid is niets anders dan de belofte van geluk.
Maar, mijmerde ik, wanneer hebben we het gevoel dat die belofte ontstaat? En als het vooral om de belofte gaat, betekent dat dan dat het geluk per definitie onbereikbaar, onvervulbaar is? En dat dat dus de crux, de essentie van schoonheid is?

Het werd me teveel, mijn hemel, ik was een zieke, gewichtloos drijvend op haar witte bed, zoals Maria Vasalis dichtte. Ik moest terug naar de aarde en greep naar het vederlichte boekje Wie zwemt is keg van dichter Leo Herberghs. Het boekje verscheen al in 1990, maar is ter gelegenheid van de 90ste verjaardag van de dichter opnieuw uitgegeven.
Als er een dichter is die de kunst van het ‘promesse du bonheur’ verstaat, is het wel Leo Herberghs. Elk woord dat hij aanraakt: knie, wolk, koe – het zijn meestal de meest elementaire woorden die hij kiest – belooft je een glimp van schoonheid.
Wie zwemt is keg staat in de lange traditie van het absurdisme, het werd dan ook geschreven in opdracht van de Club van Actieve Niet-Zwemmers, alweer meer dan 20 jaar geleden.
Hoe actueel, bedacht ik in mijn sluimertoestand, want wie Actief Niet-Zwemt benadert de ‘Promesse du Bonheur’. Ik sloeg het boekje open en las:

Er was eens een kind dat zwemmen wilde leren. Vader en moeder, oppassende mensen, zeer rein en kuis, brachten het naar de zwemmeester. Maar de zwemmeester was een slecht mens. Heimelijk bracht hij het kind naar buiten, ver van het zwembad, en leerde het vliegen, op vleugels die de zwemmeester zelf vervaardigd had. En toen de ouders erachter kwamen dat het kind in plaats van te zwemmen geleerd had te vliegen, joegen ze het de deur uit. Maar het kind vloog de hemel in.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 21 september 2014]

Reageer

In Nederland

WELPJES
[De Stemming, L1, 25 mei 2014]

De welpjes Ama, Alex en Ari, door Gaia Zoo trots vernoemd naar de drie koningskinderen, leefden maar twee dagen. Toen waren ze verdwenen. Door vader, moeder of andere leeuwen opgevreten – niemand die het weet, sporen werden niet gevonden.
Zo gaat dat nou eenmaal in de natuur, reageerde de Kerkraadse dierentuin luchtig. ‘We hopen dat de moeder er iets van geleerd heeft.’

Even op een rij. Je bent een dierentuin en je hebt onverwacht – Gaia Zoo wist niet dat de leeuwin zwanger was – drie babyleeuwen in huis.
Je bezit ineens een toeristische trekker van jewelste – babydieren doen het altijd goed en bovendien: zoveel leeuwen zijn er niet meer op de wereld, dus de kassa zal rinkelen, welkome inkomsten voor zo’n geldslurpend bedrijf als een dierentuin.
Je vernoemt die welpjes vervolgens trots naar de kinderen van onze koning Willem-Alexander. En dan gaan ze dood en zeg je: nou ja, had de moeder maar beter moeten opletten.

Vreemd. Achterdocht steekt de kop op. Houdt men iets achter? Zijn er fouten gemaakt? Zou er soms iets anders gebeurd zijn? Als je zo’n geschenk in de schoot geworpen krijgt, ga je er toch professioneel en behoedzaam mee om, zou je denken.
Er is geen spoor van de welpjes teruggevonden. Met huid en haar opgevreten, zegt men, of probeert men een blamage te verhullen? Zijn de welpjes gestolen – 3 jonge leeuwen, tel uit je winst. In de canned hunting industrie bijvoorbeeld levert een leeuw snel 20.000 dollar op. Ingeblikt jagen is wereldwijd een tijdverdrijf voor gekken met geld geworden: je schiet in een klein, omheind gebied een wild dier dood: altijd prijs.
Over de hele wereld staan multimiljonairs te trappelen om een leeuw binnen te halen, voor in hun privé-dierentuin. Voor Oost-Europese of Aziatische maffia is het vast een koud kunstje om drie welpjes weg te halen uit Kerkrade.
Zoveel potentiele klanten. Zou er bij Gaia Zoo geen bel zijn gaan rinkelen? Jongens, waarom zouden we die drie welpjes houden? De moederleeuw is nog jong en kan zo opnieuw zwanger worden. Wat een meevaller zou dat zijn op de jaarbegroting. Wie zouden we eens bellen? Een Russische oligarch, een oliesjeik, een Chinese partijbaas, een Indiase IT-goeroe?
Op de burelen van Gaia Zoo zat men met verhitte hoofden bij elkaar. Konden ze dat wel maken, net nu ze de welpjes Ama, Alex en Ari gedoopt hadden?
Chef dierenverzorging nam kalm het woord. ‘Het is heel eenvoudig, we zeggen gewoon dat de welpjes verdwenen zijn, dat dat zo gaat in de natuur.’
Toen ging de telefoon. Minister Frans Timmermans aan de lijn. ‘We hebben een akkefietje met de Saoedi’s. Ze willen onze handel boycotten vanwege Wilders met zijn sticker. Het is een noodgeval. Jongens, geef mich die jong katjes. Dan kan ik de schade nog beperken. En wie weet gaan ze Roda wel sponsoren.’
Helaas, in het vliegtuig op weg naar Riyad heeft een Chinese purser die dacht dat het om zwerfkatten ging er een stoofpotje van gemaakt.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 25 mei 2014]

Reageer

In Nederland

GRONDPERSONEEL
[De Stemming, 27 april 2014]

‘Ik geloof in God, maar niet in zijn grondpersoneel,’ zei Gerard Reve ooit. Reve kreeg in 1966 een proces aan zijn broek wegens godslastering. In zijn brievenroman Nader tot U had hij God vergeleken met een jonge, muisgrijze ezel met wie hij de liefde bedreef. Toenmalig SGP-parlementariër C.N. Van Dis riep de ministers op om vervolging in te stellen. Reves proza was volgens de parlementariër ‘godslasterlijk, immoreel, bestiaal en zelfs satanisch van inhoud en derhalve uitermate krenkend voor de godsdienstige gevoelens van zeer velen’.

Het proces, beroemd geworden als het ezelproces, sleepte een jaar. Reve werd in hoger beroep vrijgesproken. In een magistrale rede verdedigde hij zijn recht op een eigen godsbegrip. Om zijn werk te kunnen begrijpen, zei hij, was kennis van de eeuwenlange traditie van erotiserende mystiek noodzakelijk. Hij had, zei Reve, God op aarde laten terugkeren als ’s werelds liefste schepsel, een jonge ezel, om de verlossing van zowel mens als natuur te symboliseren.

Reve bekritiseerde ook scherp het alleenrecht van het ene godsbeeld boven het andere. Hij sprak zijn afschuw uit over de geijkte voorstelling van Jezus, een slapjanus met, ik citeer: ‘veel te lang, in het midden gescheiden, briljantine-doordrenkt haar, gekleed in witte jurk met afgeborduurd halsje’.

Ik moest aan Reve denken toen Gijsen in het nieuws kwam. ‘Gijsen ontmaskerd’ kopte De Limburger. Ik was verbaasd – of liever: ik vroeg me af wie er verbaasd of geschokt kon zijn. Ik dacht dat de man allang in het rijtje kerkelijke zedendelinquenten was opgenomen. Gijsen – het prototype van de religieuze femelaar, de belichaming van de rooms-katholieke griezel die de katjes in het donker knijpt, een kwezelaar van wie elk mens met een beetje intuïtie aanvoelde dat hij een diep-gefrustreerd persoon moest zijn, mogelijk als kind zwaar gepest om zijn onaantrekkelijke uiterlijk en worstelend met ontluikende homoseksuele gevoelens. En zo’n man, borrelend van onderdrukte seks, wraak en woede, werd door Rome naar Nederland gestuurd om de katholieken hier de les te lezen.

Intussen is bekend geworden dat weer een andere Nederlandse bisschop jongens misbruikte. Ik weet het niet, maar wordt het niet eens tijd om Gods grondpersoneel te ontslaan? Wat een beschamende bende, wat een gruwelijke zooi hebben ze ervan gemaakt. Ja, hoor ik u zeggen, maar er zijn ook goede katholieke geestelijken, die heel goed werk hebben gedaan. Helaas is de hele kerk erdoor besmet. Niet-gelovige jongeren – ik weet het omdat ik lesgeef aan zestien-en zeventienjarigen – associëren priesters met kinderverkrachters. Zozeer, dat zelfs Sinterklaas besmet is.

Ik zou zeggen: gelovigen, schop het grondpersoneel eruit en ga het zelf doen. Laat gewone parochianen, mannen en vrouwen, de mis leiden. Laat iedereen zelf invulling geven aan zijn of haar godsbeleving. Het niveau van de mis zal omhoog schieten. Eindelijk mooie, ware verhalen. En humor.

Weg met die loodzware ernst, dat gebrek aan lucht in de kerk. In de flaptekst van zijn boek met de gewraakte ezelpassage had Reve geschreven: ‘Ik zou wel willen, dat U om dit boek erg moest lachen, en niet meteen begon te tobben: het is maar literatuur, moet U bedenken.’

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 27 april 2014]

Reageer

In Nederland

LIMBO LEAKS
[De Stemming, L1, 16 februari 2014]

Goed nieuws gisteren: Dagblad De Limburger wordt mogelijk alsnog verkocht aan de Belgische uitgever Concentra, een familiebedrijf met een lange ervaring in het uitgeven van kranten. Eerder had Mecom, de eigenaar van De Limburger, de stekker uit de onderhandelingen met Concentra getrokken. De Britse aasgieren vonden de prijs te laag. Ze wilden van het Limburgse krantenbedrijf af, simpelweg omdat ze het eigenlijk nooit hadden willen hebben – te weinig vlees op de botten voor de aandeelhouders. Het Britse plan was de boel leegzuigen, zoveel mogelijk mensen ontslaan en dan alsnog het karkas met winst doorverkopen.

Maar ze hadden buiten het personeel, het management en de lezers van De Limburger gerekend. Die tekenden massaal protest aan – een protest dat, volgens hoofdredacteur Huub Paulissen gisteren in zijn krant, cruciaal is geweest voor de nieuwe onderhandelingen met uitgeverij Concentra. ‘Postzakken vol brieven kwamen binnen,’ zei Paulissen. ‘Voor Concentra was die publiekssteun een bewijs hoe goed de krant in de samenleving staat.’

Hopelijk gaat het allemaal door en breken er nieuwe tijden aan voor de enige Limburgse krant die nog over is. Zo moet De Limburger ervoor zorgen dat ze de jonge mee-lezers binnenboord houdt – die middelbare scholieren die thuis De Limburger elke dag zien en voor wie die krant een vertrouwd object in huis is. Die lezers behoud je alleen als je digitaal aan de bak gaat, en snel.

Tegelijk zul je moeten inzetten op een verhoging van de kwaliteit. Dat betekent vooral: tijd geven aan journalisten om iets goed uit te zoeken. Alleen als je journalisten tijd geeft, krijg je artikelen die ertoe doen, die de waakhondfunctie van de krant levend houden.

Veel Limburgers zijn verknocht aan hun krant, zo is gebleken. Honoreer dat. Kom met meer achtergrondverhalen en verhalende journalistiek. Laat zien wat je in huis hebt door journalisten nadrukkelijker te profileren. Hee, een stuk van Peter, Paul of Judith – dat moet ik lezen. Hoge verwachtingen scheppen hoge resultaten. Maak een bijlage met kunst, literatuur en wetenschap waarin niet alleen gesignaleerd wordt, maar waar ook plaats is voor kritische geluiden en discussie.

Neem je lezer zo serieus mogelijk, onderschat hem niet, acht hem hoog.

Open een Grand Cafe De Limburger en nodig daar wekelijks prominente en leuke gasten uit en vooral veel jonge mensen, doe iets met het formidabele aantal studenten in Maastricht. Gooi de ramen open en maak het ook eens internationaal – wat vinden buitenlandse studenten van Maastricht, van Limburg, van Nederland? Kunnen we daar iets van opsteken?

Tenslotte, en dit ligt geweldig voor de hand en zal samen met L1 moeten gebeuren: open Limbo leaks – speciaal voor het lekken van Limburgse misstanden. Desnoods met geld uit de pot voor regionale media die de provincie heeft klaarstaan. Met Limbo leaks in place zal elke bestuurder zich realiseren dat dubieuze praktijken op een dag gelekt kunnen worden. Mooi om te bedenken, zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 16 februari 2014]

Reageer

In Nederland

DIENSTPLICHT
[De Stemming, L1-radio, 26 januari 2014]

Een tijdje geleden hoorde ik op de radio dat de dienstplicht niet is afgeschaft maar tot nader order opgeschort. Dat wil zeggen dat de dienstplicht officieel nog bestaat, maar dat er op dit moment geen opkomstplicht is.

Ik vond dit een interessant bericht, al wist ik niet precies waarom. Het moest even bezinken. Deze week begon het te borrelen toen ik in NRC Handelsblad een verslag las van het uitgaansgeweld in Arnhem, een van de vijf steden in Nederland waar ze er het meest op los slaan.

De verslaggever dook een avondje het nachtleven in en vroeg jongeren wat ze zoal meemaakten tijdens het stappen. Slaan, duwen en trekken, zeiden ze. Soms een steekpartij of mensen die elkaar bewerken met glas. Er was een jongen die elke zaterdag ruzie had. Waarom? Nou, legde hij uit, iemand loopt tegen je op. Of je haar zit niet goed, of je hebt buikpijn.

Volgens de Arnhemse politiechef is uitgaan zonder geweldsincidenten een utopie. En een Amsterdamse wetenschapper die onderzoek doet naar uitgaansgeweld stelde dat uitgaan voor sommige jongeren ‘een soort morele vakantie’ is.

Toen schoot het me te binnen: als de dienstplicht is opgeschort kan hij dus elk moment uit de kast gehaald worden.

In de dagen die volgden was geweld tegen spoorwegpersoneel, geweld van voetbalsupporters en geweld tegen hulpverleners in het nieuws. In het journaal legde een sociaal werker uit hoe het zit met jongeren die ambulancepersoneel aanvallen: ze realiseren zich helemaal niet wat ze aan het doen zijn, het is niet tegen de persoon in kwestie gericht.

Het is gewoon even … morele vakantie.

De jongens – want het zijn voornamelijk jongens, al kunnen meisjes er ook wat van – zijn het zat om dag in dag uit in de pas te lopen, in een keurslijf te zitten, sociaal en moreel wenselijk gedrag te vertonen.
Ze willen eens tekeer kunnen gaan, met wapens zwaaien, granaten gooien, een mitrailleur leegknallen.
Kijk tijdens oud- op nieuw naar groepjes jongens die met vuurwerk bezig zijn en je ziet het genot in de ogen.

Helaas wordt de morele vakantie meestal ten koste van anderen gevierd.

En de minister van Defensie hoeft maar ja te knikken en de dienstplicht kan weer beginnen!
Graag een competitieve dienstplicht met alles erop en eraan, uniformen met glimmende knopen en sterren, hoofddeksels naar rang, medailles, zwaarden en de nieuwste automatische wapens. Maar ook tijgeren, dagenlang door de ijzige modder ploeteren, je eigen onderkomen bouwen en eten wat je vindt in het bos.

De nieuwe dienstplicht van, zeg, negen maanden wordt in tweeën gesplitst: het ene deel militair, het andere maatschappelijk. In het maatschappelijke deel moeten jongeren assistentie verlenen bij hulpverleners, mee met de brandweer, mee in de ambulance, rotzooi opruimen na een uitgaansnacht, glas wegvegen, kots wegspuiten.

Wie bezwaren heeft tegen het militaire deel mag de hele periode maatschappelijk invullen. Het wordt een gap-year 2.0 en in een moeite door is meteen het grootste deel van de participatiewet ingevuld. Dan hoeft die 59-jarige werkloze die in de bijstand zit in elk geval geen papier te prikken.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 26 januari 2014]

Reageer

In Nederland

ONNO GATE
[De Stemming, L1-radio, 22 december 2013]

December. We kijken om en we kijken vooruit.

Dit jaar verloren we een ikoon van de twintigste eeuw, Nelson Mandela. Toen hij na 27 jaar uit de gevangenis kwam, zei hij: ‘Onze dagelijkse daden als gewone Zuid-Afrikanen moeten een realiteit scheppen die het menselijke geloof in rechtvaardigheid en het vertrouwen in de edelmoedigheid van de menselijke ziel zullen versterken.’

Was Mandela, zo vroegen velen zich de afgelopen tijd af, de laatste morele held? Ons laatste lichtende voorbeeld? Hebben we nu, in de 21ste eeuw, de idealen van vrijheid, gelijkheid en medemenselijkheid definitief achter ons gelaten?

Natuurlijk niet.
Je hoeft de krant maar op te slaan om geinspireerd te worden. Door Michail Chodorkovski bijvoorbeeld, de Russische oligarch die na tien jaar strafkamp plotseling gratie kreeg van tsaar Poetin.

Chodorkovski heeft net als Mandela zijn tijd in de gevangenis gebruikt om zijn denkbeelden en overtuigingen uit te diepen en aan te scherpen. In een brief vanuit de gevangenis schreef hij eerder dit jaar dat de extreme concentratie van de macht bij een heerser – Poetin dus – uiteindelijk niet in staat is een aantrekkelijk toekomstbeeld te bieden, een wereldbeeld dat jonge mensen kan inspireren.
Het roer zal dus om moeten, vroeger of later, in Rusland.

December.
Laten we vooruit kijken. Is burgemeester Hoes de burgemeester die Maastrichtenaren zal inspireren in het nieuwe jaar?
Daar gaat het mij om, als inwoner van Maastricht. Wie zonder zonde is werpe de eerste steen; Onno Hoes is een mens als andere mensen.
Uit twee interviews, in De Limburger en NRC Handelsblad, maak ik op dat de burgemeester van Maastricht iets mist. Hij is bij vlagen onrustig en surft dan op internet naar een dating- en sekssite. Er verscheen een foto van hem op die site, met ontbloot bovenlichaam.
Hoes in NRC: ‘Mijn personal trainer zei: ‘hadden ze geen recentere foto kunnen nemen?’. Die voelde zich beledigd omdat ik er nu beter uitzie.’
Hoes in De Limburger; ‘Ik had altijd het idee dat ik niet helemaal mezelf kon zijn. Ik kroop in een rol. Ik acteerde de burgemeester.’

Onno, lieve man, word nachtburgemeester, levens-coach of mediaconsultant, je zult heerlijk tussen Hilversum en het zuiden kunnen pendelen, elke avond je verbeterde torso kunnen showen en tijdens carnaval zullen de toyboys om je nek vliegen. Je zult leven en helemaal jezelf kunnen zijn.

Ik wil graag een burgemeester die zijn energie, onrust en passie in de stad Maastricht steekt, die tussen de Poolse werknemers van de A2 staat en de aannemers unverfroren mededeelt dat we van dit soort uitbuiting in Maastricht niet gediend zijn. Betalen! En wel nu!
Ik wil graag een onrustige burgemeester die botweg met een kleine wietteelt-produktie start en tegen Opstelten zegt dat-ie de boom in kan. Een burgemeester die een tattoo van kunstenaar Navid Nuur laat zetten in het Bonnefantenmuseum. Ja, op zijn getrainde torso – om te laten zien dat hij passie heeft voor deze stad.
Onno, het is nog niet te laat. Zet ‘m op in het nieuwe jaar!

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 22 december 2013]

Reageer

In Nederland

BESCHAVING
[De Stemming, L1-radio, 1 december 2013]

Wat een varkenskoppen
En lelijke, uitstekende neuzen
Ze praten als chimpansees, zo schreeuwerig
Ja, net apen, die mannen met die beharing op hun lichaam, brr
En de vrouwen, nijlpaarden, zo lomp
Net als het eten… grof, ze eten lappen vlees en ongekookte groente
Ik was laatst in Parijs, wel mooi hoor, maar doods, geen dynamiek

Een greepje uit de oordelen van Chinezen over westerlingen. Tijdens mijn jaren in Shanghai kwam me wel eens iets ter ore. Het verrassendste vond ik wel de vergelijking met apen, in het westen als racistische vergelijking voorbehouden aan zwarten. Chinezen vinden vanouds dat blanken dichter bij apen staan, vanwege de beharing van onze mannen.

De denigrerende opmerkingen van Gordon in het programma Holland’s Got Talent, waarin hij een Chinese deelnemer belachelijk maakte met opmerkingen als ‘welk nummer ga je zingen? 39 met rijst?’ zijn de stuiptrekkingen van een zielig figuur die geen idee heeft van wat er in de wereld speelt, een eigenschap waar veel mensen in Nederland aan lijden die denken dat Hilversum het centrum van de wereld is.

Gordon is een fossiel, het programma Holland’s Got Talent blijven steken in de 20ste eeuw, toen Hollanders zich superieur waanden en ongestraft en met de grootste zelfingenomenheid moppen konden tappen over domme Belgen, foute Duitsers, onnozele Limburgers en sambal-Chinezen.

Ter opfrissing: China is de tweede economie ter wereld, Vlamingen beheersen de Nederlandse kwaliteits-krantenmarkt en hebben een gezondere economie, onder meer doordat ze nooit een huizenbubble hebben laten ontstaan – een Vlaming betaalt z’n huis van z’n spaargeld, of bouwt er zelf een -, we zijn economisch volkomen afhankelijk van onze Duitse buren en Nederland heeft in de persoon van de zuiderling Frans Timmermans de beste minister van Buitenlands Zaken in jaren.

En zou Gordon van sociale media gehoord hebben? Wat is er aan de hand in Nederland?, mailde een Amerikaanse vriend van me uit Shanghai, die over het incident had gelezen. Chinezen die op het gedoe reageerden, formuleerden hun reactie buitengewoon genuanceerd. Zo schreef een Nederlands-Chinese student in De Volkskrant: ‘Dat Xiao Wang besloot deel te nemen aan het meest bekeken tv-programma van Nederland is heel moedig. Chinezen zijn meer dan restaurantbediening, gekke winkelverslaafden in de Bijenkorf of mensen die een onverstaanbare taal spreken. Ik geloof dat men een enorm moreel risico neemt om zo racistisch te zijn in een hoogontwikkelde beschaving als Nederland.’

Petje af voor zo’n reactie. Beschaving heet dat. Mind you, Chinezen kunnen scherpe oordelen over ons hebben. Maar er is een groot verschil: ze zullen die nooit uitspreken in ons bijzijn. Maar in Holland vindt men het een mooie traditie om mensen – excuser le mot – af te zeiken en dat heet dan entertainment. Gordon vond de kritiek op hem een ‘aantasting van onze tradities’.

Onder het motto ‘ik zeg gewoon eerlijk wat ik denk’ verwarren Nederlanders openheid en directheid met botheid en onbeschoftheid. Dat die openheid nergens in de wereld wordt gewaardeerd, dringt maar moeizaam door. Laat men in Holland een voorbeeld nemen aan Frans Timmermans met zijn adagium: als het om de inhoud gaat, moet je kritisch en scherp zijn, maar in de vorm moet je altijd beleefd blijven.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 1 december 2013]

Reageer

« Vorige pagina« Vorige items « Vorige pagina · Volgende pagina » Volgende items »Volgende pagina »