Wees patriot en koop een appartement!

Het wordt een moeilijk Jaar van de Os. De Chinese regering roept haar burgers op meer te consumeren

[De Pers, 26 januari 2009]

Het Jaar van de Os is begonnen. Het vuurwerk knettert nog na en zal de komende twee weken de kop op blijven steken om de goede geesten – de kwade zijn met Oud op Nieuw met urenlang, hels geknal verjaagd – te verwelkomen.
Miljoenen families zijn dezer dagen druk in de weer om het geluk voor het nieuwe jaar af te dwingen. Vijf dagen lang mag er niet geveegd worden, anders veeg je het geluk de deur uit. Om dezelfde reden mogen de uitpuilende vuilnisbakken niet buiten worden gezet. Op elke voordeur hangt het karakter ‘fu’ (geluk) op z’n kop, ten teken dat het geluk gearriveerd is.
Dumplings moeten de komende dagen in overvloed op tafel staan om ervoor te zorgen dat het de familie in het nieuwe jaar financieel voor de wind gaat. Ook knabbelen de familieleden aan cake van plakrijst, hetgeen de kostwinnaars zal helpen om promotie te maken. Er er moet vis op tafel, want het woord ‘vis’ klinkt in het Mandarijn hetzelfde als ‘extra’.
Zal het de Chinezen helpen de economische recessie te trotseren? Het Chinese groeicijfer van voorgaande jaren – elk jaar tien tot twaalf procent – is afgelopen kwartaal blijken steken bij zeven en gaat daar, is de verwachting, in het nieuwe jaar niet bovenuit komen en mogelijk zelfs dalen naar zes of vijf procent. Door de afname van de export hebben volgens het ministerie van werkgelegenheid al minstens tien miljoen migrantenarbeiders hun baan verloren.
Nu de buitenlandse vraag drastisch terugloopt, wil de Chinese regering vooral de binnenlandse consumptie stimuleren. Of dat gaat lukken, is de vraag. Om geld te kunnen uitgeven, moet je het wel he`bben en China is ondanks een fenomenale stijging van het gemiddelde inkomen nog steeds een land waar de meeste mensen minder dan honderd euro per maand verdienen, en waar de kloof tussen arm en rijk enorm is. Dat geldt ook voor Shanghai, waar sommige gezinnen een gemeenschappelijke kraan delen met vier andere huishoudens, terwijl andere families twee auto’s voor de deur hebben staan.
Maar ‘binnenlandse consumptie’ is nu het toverwoord en Mao zou zich omdraaien in zijn graf als hij zou horen wat er zoal geroepen wordt. ‘Consumeren is pattriottisch!,’ luidde er een, van een lid van de Chinese volksadviesraad. ‘Ik stel voor dat elke burger al het geld dat hij in het komende jaar verdient helemaal uitgeeft aan consumptiegoederen.’ Een bestuurslid in Hefei, de hoofdstad van de arme, rurale provincie Anhui, riep op: ‘Wees vaderlandslievend en koop een appartement!’
Het schoot menigeen in het verkeerde keelgat. ‘Dit gedrag doet me denken aan de oude Chinese keizer Sima Zhong (259-306),’ schreef een commentator in dagblad Shanghai Daily. ‘De keizer fronste toen men hem een grote, landelijke hongersnood kwam melden. “Waarom eten ze dan geen vlees?,” vroeg hij geirriteerd.’
De boodschap om meer te consumeren is natuurlijk vooral gericht aan de Chinese middenklasse. Maar die lijkt nu juist de knip op de beurs te houden. Chinezen zijn spaarzame mensen en de kosten van levensonderhoud, medische zorg en onderwijs zijn alleen maar gestegen in de afgelopen paar jaar. ‘Wij besloten niet uit eten te gaan op Oudejaarsavond,’ zegt de 45-jarige Chen Xinran, moeder van een puberdochter en werkzaam voor een uitzendbureau. ‘Van het geld dat we uitsparen kunnen we twee weken eten.’ En ze voegt eraan toe: ‘We weten niet wat het nieuwe jaar brengt. Het is goed om wat achter de hand te houden.’
Ook jongere Shanghainezen lijken zich bewust te worden van een economische omslag. ‘Ik koop geen nieuwe elektronische spullen meer,’ zegt Ming Mei, een 25-jarige Shanghainese die bij een communicatiebureau werkt. ‘Toen laatst mijn laptop stuk ging, heb ik een tweedehandse gekocht. Stukken goedkoper!’

[terug naar beginpagina]
[terug naar overzicht publicaties China]