In Nederland

CRISIS

[De Stemming, L1, 31 mei 2015]

Ik zou weleens willen weten: hoever zitten we nu eigenlijk in de crisis. Aan het begin, in het midden, of toch al aan het eind? En hoe lang duurt een crisis gemiddeld?

Sinds 2008, toen de crisis uitbrak, horen we een paar keer per jaar dat er voorzichtig economisch herstel in aantocht is. In de tweede helft van het jaar zullen we een lichte groei zien, nee in de eerste helft van volgend jaar, nou nee, wacht even, de groei heeft niet doorgezet, maar in het viérde kwartaal, mensen, dan gaan we het écht zien: misschien wel 0,6 procent!

Het wordt tijd dat we onze conclusies trekken. You get what you get and you don’t get upset. Oftewel: dit is het, hier moeten we het mee doen. Als we de twintigste-eeuwse fixatie op doorlopende economische groei loslaten, moéten we wel veranderen – is een van de gedachten van Jan Rotmans, beter bekend als De Kantelaar.

Ooit was Rotmans hier in Maastricht de jongste hoogleraar van Nederland, nu is hij hoogleraar Transitiekunde aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en tevens oprichter van Nederland Kantelt, een vernieuwingsbeweging die Nederland duurzamer en mensgerichter wil maken. De boodschap is: we hoeven als individuen, als consumenten niet machteloos toe te zien hoe we met z’n allen op een totale black-out afstevenen als gevolg van vallende banken, frauderende bestuurders en stroperige processen. We kunnen daar zelf iets tegenover stellen en proberen de oude mechanismen te laten kantelen.

Afgelopen week hoorde ik drie willekeurige, prikkelende berichten. Ten eerste: pensioenfonds ABP wil niet dat Shell gaat boren in het noordpoolgebied. ABP heeft voor ongeveer een miljard aan aandelen in Shell en wil een gesprek over Alaska.

Shell voert, zoals u misschien weet, een uiterst misleidende reclame over schone energie, maar zet in werkelijkheid uitsluitend nog in op fossiele brandstoffen: olie en gas. Verbijsterend en schandalig, zegt Rotmans. Hoe kun je nou de belangrijkste ontwikkeling in de wereld, de verduurzaming van de energiesector, stelselmatig negeren? Nog afgezien van de foute landen die we van ons af kunnen schudden als we niet meer afhankelijk zijn van fossiele energie.

Ten tweede: Een jonge ondernemer, Bernd Damme, is een start-up begonnen in man-made diamonds, diamanten die niet uit mijnen komen, maar die via een ingewikkeld technisch proces gemaakt worden door mensen. Denkt u zich eens in: geen bloeddiamanten meer, geen smerige kinderarbeid, en wat betekent dit mogelijk voor andere kostbare delfstoffen, zijn die misschien ook maakbaar?

Ten derde. In Maastricht wordt nagedacht over het basisinkomen. Het gegeven is dit: Maastricht slaagt erin dubbel zoveel mensen aan het werk te helpen als in voorgaande jaren, maar het aantal mensen in de bijstand blijft groeien. En niet alleen in Maastricht, de trend is landelijk. Het aantal banen neemt simpelweg af, door de robotisering en de voortgaande flexibilisering van de arbeidsmarkt.
‘Als werk voor iedereen een illusie is, dan moet een basisinkomen niet langer taboe zijn,’ vindt wethouder Sociale Zaken André Willems.

Drie berichten, die de kiem van verandering in zich dragen. Geld voor mensen aan de onderkant, zonder dat ze gecriminaliseerd worden, onbesmette edelstenen die je op bestelling kunt laten maken, en een onaangeraakte, smetteloze Noordpool.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Je kunt niet reageren.