In Nederland

BURGERTOP MAASTRICHT
[De Stemming, L1, 2 november 2014]

Gisteren vond in Maastricht een belangwekkende gebeurtenis plaats: de eerste Burgertop van Maastricht. Andere steden in Nederland, zoals Rotterdam en Amersfoort, gingen Maastricht voor. De Burgertops zijn geïnspireerd op het initiatief van de Vlaamse schrijver David van Reybrouck die in 2011 in Brussel de zogeheten G1000 organiseerde.

Via loting werden duizend burgers uitgenodigd deel te nemen aan een evenement waarin ze hun visie konden geven op drie onderwerpen: sociale zekerheid, verdeling van de welvaart en immigratie. 704 burgers namen de uitnodiging aan en gingen met elkaar in gesprek aan 81 ronde tafels. Het lotingsysteem zorgde ervoor dat burgers uit alle lagen van de bevolking participeerden, niet alleen degenen met de beste diploma’s of de grootste mond.

We zijn onze democratie kapot aan het maken door haar te beperken tot verkiezingen, was de achterliggende gedachte van Van Reybrouck. Het wantrouwen tussen burger en politiek groeit al jaren. Veel burgers hebben het gevoel dat er niet naar hen geluisterd wordt en dat ze slechts dienen als stemvee. Hebben ze eenmaal hun stem uitgebracht, dan blijkt hun partij beslissingen te nemen waar ze totaal niet achter staan. Dus stemmen ze de volgende keer op een andere partij, waardoor politici op hun beurt de kiezers wantrouwen.

Het is een impasse die al jaren doorzeurt. Van Reybrouck wilde terugkeren naar de basis van de democratie: de gewone burger zeggenschap geven. ‘Wat moeten we anders?,’ zei hij, ‘om de vier jaar stemmen en in de tussentijd schreeuwen op internet?’

De eerste Burgertop van Maastricht is een initiatief van de Universiteit Maastricht en gaat specifiek over de gezondheidszorg – een urgent onderwerp waar veel burgers zich ernstige zorgen over maken. Middels loting uit de gemeentelijke basisadministratie werden tweehonderd burgers uitgenodigd. Gisteren konden ze hun ideeën lanceren in groepen van tien. Je hoeft de krant maar op te slaan om je voor te stellen hoe fel die brainstorm zal zijn verlopen: ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken thuis faalt, premies en eigen risico’s gaan verder omhoog, artsenkeuze wordt aan banden gelegd.

In De Limburger noemde medisch socioloog Eric Hermans de recente ontwikkelingen ‘het afglijden van een verzorgingsstaat naar een zoek-het-maar-uit-samenleving’. Heb je geld, dan koop je tijdig je zorg in. Let op het vocabulair: mensen die medische zorg nodig hebben, heten zorgconsumenten. Heb je geen geld, dan is er het toverwoord participerende samenleving. Maar de moeder van een jong gezin heeft weinig tijd om voor haar oude buurvrouw te zorgen – ook al werkt ze niet full-time. Heeft ze wel tijd, dan werkt ze volgens een minister als Bussemaker te weinig en teert ze dus op de zak van haar man – hoeveel minachting kun je als politicus aan de dag leggen.

‘Het water staat ons aan de lippen,’ schrijft David van Reybrouck in zijn boek Tegen verkiezingen, over de schrikbarende erosie van de democratie. Burgers snakken naar inspraak, maar worden niet gehoord en stemmen uit onvrede op een populistische partij of stemmen helemaal niet meer. Met de Burgertop Gezondheid en Zorg in Maastricht is een begin gemaakt met echte inspraak van de burger. De volgende stap is de follow up: wat gaat de gemeente ermee doen.
Wordt vervolgd.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Je kunt niet reageren.