In Nederland

WACHTEN OP DE BARBAREN
[De Stemming, L1, 12 oktober 2014]

Vierendertig jaar geleden, in 1980, verscheen van de Zuid-Afrikaanse schrijver en Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee de roman Waiting for the Barbarians, Wachten op de barbaren.

Het gaat over de verzwakking van het prachtige Rijk door de dreigende komst van de barbaren. De angst voor de barbaren leidt ertoe dat men in het Rijk ineens dissidenten bespeurt, vijanden van de staat, criminelen. Ook de hoofdpersoon, de Magistraat die jarenlang in een buitenpost de honneurs waarnam, wordt gevangen genomen, ondervraagd en gemarteld. De barbaren zijn nog niet eens in zicht, maar het Rijk begint al uiteen te vallen.

De barbaren staan voor de deur van Turkije en voor de poort van Europa. De stad Kobani op de grens van Turkije dreigt te worden ingenomen door IS. Turkije wacht, Europa wacht. Nederland wacht.

Intussen draait de hele dag de angstmachine.
Pas op, de terroristische dreiging is iets groter geworden! Let op, waarom zeggen niet alle moslims dat ze tegen IS zijn? Help, de Koerden zijn de Tweede Kamer binnengedrongen, hoe zit het met de beveiliging?!
Pas op, ben je zestig jaar of ouder en ruik je niet meer goed? Dan heb je een verhoogde kans om binnen vijf jaar te overlijden.
De hele dag kun je bang zijn in Nederland.

Intussen wordt er aan de poten van ons Rijk gezaagd, onze rechtsstaat. Wist u dat allerlei diensten vanaf nu al onze persoonlijke gegevens aan elkaar gaan koppelen op zoek naar fraude? U en ik zijn in principe criminelen geworden, altijd bezig het Rijk te flessen. Uw gegevens van hypotheek, arbeid, bedrijf, onderwijs, schulden, subsidie, winst, vergunningen en nog veel meer worden door een machine gehaald waaruit een risicomelding rolt. Dat klinkt neutraal, alsof de feiten voor zich spreken, maar het is allemaal mensenwerk.

Het heet fraude-aanpak bestandskoppelingen, maar het betekent een controlestaat, het Rijk wantrouwt zijn burgers.
De wet is al door de Tweede en Eerste kamer, mocht het u interesseren.

Intussen wordt er aan de poten van het zuidelijk deel van het Rijk gezaagd, onze cultuur. Dik een jaar geleden zou Maastricht nog de Culturele Poort naar Europa worden en nu dreigt een kolossale bezuiniging op cultuur. In Sittard dreigt een hedendaags museum dat een landelijke naam opbouwde, Het Domein, ten onder te gaan door bestuurlijke hooghartigheid. En in Venlo wil men het unieke Van Bommel Van Dam, het eerste museum voor hedendaagse kunst in Limburg, opdoeken.

Ik zal u een geheim vertellen. Onlangs moest ik geopereerd worden. Na vier dagen ziekenhuis verlangde ik intens naar twee dingen. Een: mijn eigen huis. Twee: schoonheid, a thing of beauty, zoals de dichter Keats schreef.
Schoonheid in de klassieke betekenis van het woord: iets dat je raakt.

Zo wachten we, wachten we op de barbaren. Aan het slot van zijn verontrustende, magistrale roman schrijft Coetzee: ‘There has been something staring me in the face, and still I do not see it.’

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Je kunt niet reageren.