In Nederland

ZORGELIJKE MARKT
[De Stemming, L1-radio, 29 september 2013]

‘Je hebt te lang in een verkeerde houding gezeten,’ zei mijn huisarts luchtig toen ik maanden geleden, het was nog lente en koud, aanklopte voor een pijnlijke heup.
Ik was licht verontwaardigd. Door mijn jaren in Shanghai – ik heb er bijna negen jaar gewoond – heb ik geleerd de gang naar de dokter zo lang mogelijk uit te stellen. In Shanghai kon je twee dingen doen: je ging naar een Chinees ziekenhuis of naar een westers ziekenhuis. In beide gevallen wist je nooit zeker hoe de eigen agenda van de de arts eruitzag.
Het Chinese systeem is verziekt door corruptie. De staatsziekenhuizen en -artsen halen hun inkomsten voor een groot deel uit de medicijnen die ze voorschrijven. Een Chinese arts schrijft altijd een recept uit – ook al kom je voor een snotneus.
Verder halen Chinese artsen en specialisten hun inkomen uit de zogenoemde ‘rode enveloppen’: patienten betalen cash onder tafel om een betere behandeling of voorrang te krijgen.
In de westerse ziekenhuizen in China – bijna altijd joint ventures van een Chinees en een westers – veelal Amerikaans – bedrijf – word je vaak geholpen ook als je niet geholpen zou willen worden. Je komt binnen met een klacht en wat je in negen van de tien gevallen wil is: gerustgesteld worden – op een professionele manier uiteraard.
Maar in een ziekenhuis waar produktie gedraaid moet worden en artsen een target moeten halen, zul je altijd doorverwezen worden: nee, met zo’n hoest, mevrouw, moet u echt door naar onze longarts. We willen een zo goed mogelijk beeld van uw aandoening krijgen. Maakt u zich niet ongerust, we zullen eerst een aantal foto’s laten maken. Neemt u hier maar even plaats, kan ik u een cappucino brengen?
Voor zo’n eerste consult was je dan honderd euro kwijt, maar wijzer was je niet geworden. Integendeel: je voelde je zwaar genept. De ervaringen in Shanghai leverden mij een diep wantrouwen op jegens de medische professie daar, Chinees en westers. Bij elk bezoek aan dokter of tandarts moest je geharnast zijn, voorbereid: was de behandeling nodig of niet?
Dus toen mijn huisarts hier in Maastricht tegen me zei dat die pijn in de heup vanzelf overging, had ik moeten jubelen. Maar was ik licht ontdaan, omdat ik de gang naar de huisarts al twee weken lang had uitgesteld, aangezien ik uit Chinese ervaring wist dat de meeste dingen vanzelf overgaan. Dit was ernstiger, dacht ik. Toch niet, zei mijn huisarts, en ze legde uit hoe het volgens haar zat. Gerustgesteld ging ik huiswaarts.
Toch maak ik me zorgen – om de marktwerking die ook hier in Nederland is ingezet. De Nederlandse burger krijgt te horen dat hij niet voor elk wissewasje naar de dokter moet gaan, want de kosten lopen de spuigaten uit, maar de werkelijke kostenstijging zit natuurlijk in de marktwerking zelf: een ziekenhuis dat produktie moet draaien, heeft klanten nodig, heeft baat bij mensen die ziek zijn.
Sinds ik terug in Nederland ben, hoor ik verhalen waarvan ik dacht dat ze tot de kapitalistische uitwassen van China of Amerika behoorden: onnodige ingrepen die ertoe leiden dat iemand een patient wordt die helemaal geen patient had hoeven zijn. Op de radio hoorde ik een zorgverzekeraar spreken over de zorg-consumptie in de toekomst. De zorg-consumptie. Dit woordgebruik moet bij iedereen alarmbellen doen rinkelen over de ware aard van marktwerking in de zorg.

[luister hier naar radiouitzending De Stemming van 29 september 2013]

Je kunt niet reageren.