Een gemiste simpele les

De Limburger, 17 april 2020

Laat je oude textiel in godsnaam thuis. Dat was de boodschap deze week van de gemeentelijke milieuparken die, nu iedereen opruiming houdt, overstelpt worden met gebruikte kleren en de kledingberg niet meer weggewerkt krijgen. In Nederland doen we met z’n allen zo’n 200 miljoen kilo kleren per jaar weg. We gooien ze bij het huisvuil, in textielbakken of we brengen ze naar de kringloop. Van de kringloopkleding gaat het gros naar het buitenland, maar de markt is zo oververzadigd dat ze zelfs in India de goedkope troep niet meer willen recyclen.

Dus binnenkort mag ieder z’n eigen oplossing bedenken voor de berg kleding die hij bezit. Mondkapjes maken misschien? In 40 procent van de verpleeghuizen is corona vastgesteld. De bewoners mogen geen bezoek meer krijgen, maar de meeste besmettingen ontstaan door zorgverleners, zo blijkt. Al weken vraagt het personeel om voldoende beschermingsmiddelen, vooral mondkapjes.

GGD en RIVM spreken van ‘overbescherming’ en ‘schijnveiligheid’ – ingegeven door de schaarste ervan. Al begin maart was duidelijk dat er een tekort dreigde, maar het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zag geen urgentie om de distributie uit China op te schalen. Het ontbreekt ons aan voorraad in Nederland en we maken ze niet zelf. Haastje repje zijn we nu begonnen, in eigen fabrieken en zelfs in eigen huiskamers.

Na drie weken stelt het RIVM vast dat de aantallen doden door corona misschien niet kloppen, terwijl er allang oversterfte was vastgesteld, terwijl de zorgcentra alarm sloegen over het aantal overlijdens en de pagina’s met overlijdensadvertenties in de kranten verdubbelden. En al die tijd diste het NOS-journaal ons kritiekloos de cijfers van het RIVM op en klopte men zich op de borst: wat was Nederland toch goed bezig.

Oud-DSM-topman Feike Sijbesma werd coronagezant gemaakt. Hij wreef ons in dat na de Tweede Wereldoorlog elk Europees land zijn eigen antibiotica maakte, en dat nu geen enkel Europees land nog antibiotica maakt. Voor essentiële medicijnen zijn we volledig afhankelijk geworden van de massaproductie in China en India. De Chinezen zijn – met staatssteun – zo goedkoop gaan produceren dat ze alle andere bedrijven uit de markt drukten. En door de marktwerking in de gezondheidszorg zagen overheden geen noodzaak om eigen fabrieken – desnoods met steun – in stand te houden.

De virologen Marion Koopmans en Bart Haagmans schetsten in De Limburger hoe het komt dat we geen vaccin tegen corona hebben. Tijdens de SARS-epidemie, die in 2003 in China duizenden slachtoffers eiste, waren de besmettingen al onder controle voordat de kandidaat-vaccins het complete ontwikkeltraject hadden doorlopen. Daarom was het voor de farmaceutische industrie niet lucratief om het af te maken. De markt was niet groot genoeg.

Het SARS-virus is verwant aan het huidige corona-virus. Was het SARS-vaccin wel afgemaakt, dan hadden we nu een coronavaccin op de plank gehad. De simpele les is dus: marktwerking werkt niet in deze tak van gezondheidszorg. Je zult maatschappelijk rendement boven het kasboek moeten plaatsen. Deze crisis kan ervoor zorgen dat de grote internationale geneesmiddelenbedrijven die weg inslaan. Maar het risico dat dat niet lukt is groot, omdat de druk weer wegebt zodra die voorbij is.

Daarom moet de overheid de strategische vaccinontwikkeling zelf regelen. Die kan er ook voor zorgen dat we nooit meer een tekort hebben aan beschermingsmateriaal. Zoals er depots zijn waar wapentuig ligt opgeslagen voor een militaire noodtoestand, zo kunnen er ook depots komen vol medische spullen. Dat kost ons geld. Honderden miljoenen, of meer – een peulenschil vergeleken met de schade die het coronavirus nu veroorzaakt. De les van SARS hebben we gemist. Deze kunnen we niet laten lopen.

 

 

Je kunt niet reageren.