Een schaduw van geweld

De Limburger, 15 november 2019

COLUMN – Kom ik uit de onrust in Hongkong, waar een heftig conflict gaande is om democratie, val ik middenin de verdere escalatie van de strijd om Zwarte Piet. Voorstanders van Zwarte Piet vielen een pand in Den Haag aan waar de actiegroep Kick Out Zwarte Piet een vergadering had. Ze gooiden met vuurwerk, kegelden ruiten in en vernielden auto’s. Een man dreigde zich op te blazen omdat hij pal staat voor de sinterklaastraditie. Het lijkt een opmaat naar komend weekend, wanneer in het hele land Sinterklaas arriveert. Sommige organisaties, zoals de Belastingdienst in Heerlen en Maastricht, bliezen hun sinterklaasfeest af. Voor- en tegenstanders hebben zich ingegraven.

Daar zitten mensen tussen die zich voorbereiden op een harde confrontatie. Die willen lekker rellen. Ze verheugen zich erop. Vorig jaar vonden voetbalhooligans hun weg naar demonstranten die hun – rechtmatige, goedgekeurde – protest tegen Zwarte Piet hielden. Dit jaar riep een doodgewone Haagse ondernemer via Twitter op om tegenstanders van Zwarte Piet ‘met pek, veren en nog meer shit iedere stad uit te donderen’.

Er ontstaan bondgenootschappen tussen extremisten die bereid zijn geweld te gebruiken en gewone mensen. Mensen die bang zijn dat met het verdwijnen van Zwarte Piet de hele oer-Nederlandse cultuur naar de ratsmodee gaat of die geloven dat Zwarte Piet de duivelse belichaming is van de racistische Nederlander.

De Haagse ondernemer haastte zich te zeggen dat hij ‘tegen geweld’ was. Op sociale media werd de gewelddadige actie in Den Haag door mensen afgedaan als aanstellerij en zelfs als nepnieuws. Organisatoren van Sinterklaas-intochten worden van twee kanten bedreigd. Het extreem-rechtse Pegida heeft demonstraties aangekondigd in verschillende steden, waaronder Eindhoven, waar de intocht vorig jaar uit de hand liep toen hooligans van voetbalclub PSV anti-Zwarte Piet activisten belaagden.

Blijkbaar zijn een hoop mensen bereid harde acties te gedogen voor ‘de goede zaak’. Ze zijn tegen geweld, maar ze verkneukelen zich over woedende acties waar een schaduw van geweld overheen hangt. Met als gevolg dat radicale activisten zich in de rug gedekt voelen. Ze voelen dat ze een vrijbrief hebben, dat ze slechts uitvoeren wat hun aanhang verlangt.

En is escalatie in woorden niet ook een vorm van geweld? Is er nog plaats voor dialoog? Voor enige relativering? Voor de kunst je in een ander te verplaatsen? Het lijkt wel alsof iedereen bezig is met zijn eigen revolutie. De boer, de autorijder, de klimaatactivist, de bouwer, de cultuuractivist, de pro- of anti-Piet activist: de beuk erin!

De dreiging van harde actie is soms verbijsterend. De Limburger berichtte over een uit de hand gelopen conflict tussen een docent en een leerling van een vmbo-school in Sittard. Een 14-jarige leerling beschuldigt een docente ervan hem zwart te maken bij andere leerlingen. De leerling heeft de hulp ingeroepen van een ‘anti-pestactivist’ uit Rotterdam. De man, een ex-crimineel, verdient zijn geld met het helpen van mensen die onrecht wordt aangedaan. Getuige zijn Facebookaccount levert hij weerbaarheidstechnieken en andere diensten. Hij spreekt over de leerling als ‘zijn cliënt’ en dreigt met alle mogelijk acties als de docent niet wordt ontslagen. Op Facebook plaatste hij een foto van de docente, met een zwart balkje voor de ogen.

De schaduw van geweld. Een ex-crimineel die zich bemoeit met een schoolconflict. Hoe heeft het zover kunnen komen? Was er dan niemand op school die op een rustige manier met de leerling en de docente in gesprek is gegaan? Die de tijd heeft genomen om naar beide verhalen te luisteren? De geprobeerd heeft een dialoog op gang te brengen? Die gezegd heeft: maak eens duidelijk wat je voelt, zonder te beschuldigen? Die het woord ‘empathie’ in de mond nam?

 

Je kunt niet reageren.