Wie brengt het stemplezier terug?

De Limburger, 8 maart 2019

Om nog even in carnavalstaal te blijven: Partij Niks, Lijst Nul gaat op 20 maart weer de grootste worden. Sinds 1999 stemt namelijk meer dan de helft van de mensen niet in de verkiezingen van de Provinciale Staten. Van al die carnavalisten die afgelopen week opgewonden en dolblij door de straten trokken, kan de meerderheid het niet boeien, dat provinciaal bestuur en die senaat.

Wat te doen? Wie trekt zich dit aan? Raakt het politici in het algemeen? In Limburg? Bijna een op de drie kiezers, lees ik, wil de stembus gaan gebruiken om af te rekenen met Rutte III. Dus dat trekt mensen nog naar het stemhokje: om een regering af te straffen. Boeh! Weg ermee! Zouden er nog mensen zijn die opgewonden de straat opgaan om ergens voor te zijn? Die het spannend vinden om te gaan stemmen? Die geloven dat het anders kan? Die een alternatief zien?

Ik kom ze amper tegen. Ik hoor ze niet. Wie moeten we dit aanrekenen? Rutte III? Dat zou te gemakkelijk zijn. Grote groepen mensen voelen zich niet meer vertegenwoordigd. Door geen enkele partij. Ik ben een van hen. Ik weet het niet meer. Volgens de Peilingwijzer gaat populistisch-rechts (PVV en Forum voor Democratie) winst boeken (samen 22 %). Dat is dan toch vooral het gevolg van de verlamming van partijen in het midden en op de linkerflank.

Waarom zijn Groen Links, PvdA, SP en D66 niet in staat om hun verschillen opzij te zetten, over hun eigen schaduw heen te springen en een nieuwe, brede partij te vormen? Ze kunnen hun licht opsteken bij de ideeën van de Green New Deal in de VS: de toekomst moet liberaal, groen én sociaal rechtvaardig tegelijk zijn.

D66-voorman Rob Jetten gaf deze week een interessante voorzet met zijn Kerdijklezing. Hij zei dat er hoognodig een aantal muren gesloopt moeten worden: tussen mensen mét en zonder zekerheid, tussen mensen mét en zonder vermogen, tussen hoogopgeleiden voor wie flexwerk vrijheid is en anders geschoolden voor wie dat een vloek is. Tussen mensen met en zonder macht. Jetten komt met een aantal concrete voorstellen. Waarom zeggen PvdA, Groen Links en SP niet: yes, laten we dat samen gaan doen! Met de Christen Unie, 50+ en Partij voor de Dieren kunnen ze samen 47 procent van de stemmen halen.

Gaan ze die stap nu eindelijk zetten? Dit is het moment. Er zijn waarschuwingen genoeg geweest. Van de commissie-Remkes: de erosie van de democratie ligt op de loer. Van Kim Putters, directeur Sociaal en Cultureel Planbureau: ‘Er hangen in Nederland veel gele hesjes aan de kapstok.’ En van tal van politiek journalisten, schrijvers, commentatoren. De boodschap is: het kan zo niet langer. De technocratische politiek is uitgewerkt.

Maar er wordt niet geluisterd. In een ongemakkelijk essay, waarmee hij heel Italië de gordijnen in joeg, vatte de Italiaanse schrijver Alessandro Baricco de situatie – want overal in Europa speelt hetzelfde probleem – als volgt samen: het pact tussen de elite en het volk is kapot. Het vertrouwen dat een elite, in ruil voor zekere privileges, waakt over een gemeenschappelijke leefruimte waarin het voor iedereen goed leven is, is gesneuveld. De elites zijn in een diepe verdoving en ze hebben maar één antwoord op het morrende volk: ‘there is no alternative’.

Er zitten tal van goede, intelligente, oprechte mensen in de politiek, maar het helpt niet meer. Er gaapt een peilloos gat, waar elke dweper met een vlotte babbel gebruik van kan maken. De vraag is: hoe forceren we een stop? Stemplicht, zoals in België, is geen oplossing. Stemplezier, dat moet terugkomen. Wie doorbreekt de impasse?

 

 

 

 

 

 

Je kunt niet reageren.