Archief voor maart 22, 2018

Krant moet transparant zijn

De Limburger, 22 maart 2018

Het besef van een democratisch tekort is, daags na de verkiezingen, pijnlijk voelbaar. Democratie is meer dan een stembusgang, meer dan het functioneren van politieke partijen en het vormen van coalities. Alex Brenninkmeijer, oud-ombudsman en lid van de Europese rekenkamer, hamert hier al jaren op. Nu opnieuw, in zijn bijdrage aan de essaybundel #Woest van de Raad voor het Openbaar Bestuur, waarin achttien deskundigen op zoek gaan naar de kracht en de gevaren van burgerlijke verontwaardiging.

Ja, politici en politieke partijen bevolken democratische instituties, zegt Brenninkmeijer, maar zij vallen niet samen met de democratie als zodanig. Ze moeten diénstbaar zijn aan de democratie, maar intussen wanen ze zich heer en meester over het volk dat zich willoos dient te voegen naar hun besluiten. Dan is het niet gek dat je boze burgers krijgt die achter politici aanlopen die ‘nepparlement’ roepen of ‘partijkartel’.

Bent u gaan stemmen in de verwachting dat u gehoord wordt? De kans is groot dat de gekozen politici menen dat ze van u een mandaat hebben om vier jaar lang te doen waar ze zin in hebben. U, de burger, heeft gesproken en moet verder de mond houden. De gemeente huurt experts in en baseert haar beslissingen vooral op de adviezen van deze (dure) consultants.

Kan het niet anders? De burger is beter opgeleid en mondiger dan vroeger en kan vanuit eigen expertise en ervaring meedenken. Betrek die dus bij de besluitvorming. Democratie betekent ook dat je oog hebt voor de gigantische groep niet-stemmers, die andere helft van de bevolking die het geloof in de politiek al jaren geleden verloor. Transparantie is het codewoord in het terugwinnen van vertrouwen. Laat zien welke besluiten en maatregelen genomen worden en waarom. Behandel de burger als iemand van wie je iets kan opsteken, niet als een verdachte die je met strafmaatregelen dreigt.

Transparantie is ook het codewoord voor de media, willen ze in tijden van nepnieuws en alternatieve feiten het vertrouwen van burgers houden. Brenninkmeijer signaleert in #Woest ‘een sterke lotsverbondenheid van politici en journalisten’. Of onderwerpen aandacht krijgen is erg afhankelijk van uitlatingen en meningen die ‘nieuws’ worden. Extreme standpunten lijken daardoor belangrijker dan meer gematigde, aldus Brenninkmeijer. Het beeld wordt opgeblazen, de zaak zelf raakt uit zicht.

De hashtag #Woest slaat zo niet alleen op de boze burger, maar ook op de media die de boze burger of politicus aandacht geven en uitvergroten. Gooi de boel dus open en leg uit waarom je iets wel of niet publiceert en wat de beweegredenen zijn. Wanneer is er sprake van aandachttrekkerij en neem je uitspraken van een politicus klein mee als bericht? Wanneer is er meer aan de hand en moet een incident een groter verhaal met analyse krijgen? Vertel het de lezer. Mag Jos van Rey losgaan in een interview naar aanleiding van zijn ‘Vrienden’ boek? Moet je hem de gewenste publiciteit geven of kun je beter het boek zélf scherp tegen het licht houden? Leg de keuzes uit, dagelijks in een hoek in de krant. Neem de lezer mee in de journalistieke afwegingen.

Transparantie. In Europa hebben jongeren de eerste pan-Europese partij opgericht, Volt. De partij is niet links of rechts, maar wil een pragmatische, transparante politiek bedrijven en kijken naar best-practices in de diverse lidstaten. In Maastricht zijn jongeren een nieuwe partij begonnen, Maastricht: Open Eerlijk Democratisch (M:OED). Juist door transparantie, geloven zij, zullen burgers zich actief willen inzetten voor de stad. En jonge journalisten zijn bezig met Trees, een interactieve app voor onderzoeksjournalistiek. Trees gaat volledig inzicht bieden in het journalistieke proces, is de inzet. ‘Een collectief avontuur voor verslaggevers en publiek in de zoektocht naar waarheidsvinding.’ Het woord ‘publiek’ is hierin de crux.

 

 

 

 

Reageer

Walen: stop productie geweer

De Limburger, 8 maart 2018

Voor het eerst lijkt er een bres geslagen in het bolwerk van de NRA, de National Rifle Association, de machtige Amerikaanse lobby van wapenmakers, -verkopers en -liefhebbers. Door scholieren! Aanhoudende woede van klasgenoten van de omgekomen scholieren heeft er inmiddels toe geleid dat prominente winkels als Dick’s het wapen waarmee de 19-jarige Nikolas Cruz een bloedbad aanrichtte niet meer willen verkopen.

Dat wapen is de AR-15. Over dit onderwerp wilt u liever niets weten. Maar lees toch even door. De Assault Rifle-15 is de burgerversie van het standaardgeweer waarmee het Amerikaanse leger zijn soldaten uitrust. Het verschil tussen beide versies is dat je met de winkelversie wat minder snel kogels afvuurt. De burger krijgt een semi-automatisch aanvalsgeweer, al kun je er meteen weer een bump stock aan koppelen, een handigheidje om toch sneller te ratelen. De wonden die de AR-15 in een menselijk lichaam veroorzaakt zijn gruwelijk, vertelden artsen het afgelopen weekend in de New York Times. Ze slaan botten stuk, doen organen uiteen spatten en kunnen zorgen voor uitschotwonden ter grootte van een hand. Het zijn militaire moordwapens, ooit ontworpen om op de slagvelden van Vietnam, Irak en elders maximale schade toe te brengen aan de vijand.

Dit wapen – bent u er nog? – kun je als 18-jarige in de VS gewoon kopen, voor tussen de 1200 en 1500 dollar. In de winkel of via internet. Elke Amerikaanse puber heeft recht op een extreem dodelijk aanvalsgeweer, toch? Maar dit is niet altijd zo geweest. De productie en verkoop van AR-15-achtige wapens was jarenlang verboden. Dat begon in 1994 onder president Clinton, toen alle ‘aanvalswapens’ federaal in de ban werden gedaan. Aanleiding voor het verbod was, ook toen al, een reeks mass shootings. Het verbod werd in 2004 weer opgeheven door zijn Republikeinse opvolger Bush. Sindsdien is de AR-15 uitgegroeid tot America’s Rifle. De boodschap in de verkooppraatjes: elke rechtgeaarde Amerikaan moet er voor zijn persoonlijke beveiliging een in huis hebben. Zo worden er in de VS elk jaar een paar miljoen geweren verkocht, en de AR-15 is daarbij een bestseller, zo blijkt uit de website FNAmerica.com. Aanbieding van de week: de FN-15 SRP Tactical, voor 1199 dollar.

Maar wacht eens, FN, dat is toch hier in de buurt? Inderdaad: een bedrijf uit de Euregio speelt een grote rol in de Amerikaanse wapenindustrie: Fabrique Nationale d’Herstal. FN Herstal, over de grens bij Eijsden, is eigenaar van een Amerikaanse fabriek die veel aanvalsgeweren voor de burgermarkt maakt. FN is niet zomaar een wapenmaker. Het is een Belgisch staatsbedrijf, preciezer: een bedrijf waarvan het Waals gewestbestuur eigenaar is. De firma viert volgend jaar haar 140-jarig bestaan: de Fabrique Nationale d’Armes de Guerre werd in 1889 opgericht om het Belgische leger van wapens te voorzien. Het bedrijf groeide uit tot een van de grootste vuurwapenproducenten ter wereld, maar na de Koude Oorlog kwam er de klad in. In 1997 redde het bestuur van Wallonië de bijna failliete boedel en ging het bedrijf zich meer op de burgermarkt richten. Er werken nu ruim duizend mensen in Herstal en het filiaal in Zutendaal, net over de grens bij Maastricht, en honderden in de Amerikaanse wapenfabriek FN Manufacturing in Columbia, South Carolina.

Zou er bij de zuiderburen inmiddels een onbehaaglijk gevoel leven, nu ze zien wat een van de meest populaire FN-producten, aanricht? Maar het is stil bij de buren en dat is verbijsterend. Hoe kan een gewestbestuur wegkijken in dit moorddadige dossier? Stel je voor wat de Walen zouden kunnen doen: ervoor zorgen dat FN als eerste wapenfabrikant stopt met de productie van burgerversies van de AR-15.

 

 

Reageer