Archief voor juni, 2016

In Nederland

petra-deStemming-L1-InNederland-klein

DOKTER ZJIVAGO

[De Stemming, L1, 19 juni 2016]

Toen ik nog in Shanghai woonde, droomde ik van een bezoek aan de boekhandel. Ik zag mezelf Athenaeum Boekhandel in Amsterdam binnenstappen en een grote stapel boeken afrekenen. In Shanghai heb je natuurlijk ook boekhandels, zoals de Xinhua boekhandel, een pand van zeven verdiepingen, waar iedereen verdiept is in de Chinese karakters.

Op de bovenste verdieping is ook een hoek met Engelstalige boeken. Die zijn op geheimzinnig-Chinese wijze gerangschikt, zodat je Shakespeare aantreft naast Carson McCullers en Salman Rushdie naast Walt Whitman. Pas nu, achteraf, blijkt dit de perfecte manier om boeken te aan te schaffen die je niet wilde kopen, maar waar je later heel erg blij van wordt – klassiekers als The Great Gatsby, The old Man and the Sea, en Catch 22.

Toentertijd was ik me niet bewust van de rijkdom van deze gang van zaken, gebrand als ik was op een bezoek aan een boekhandel met de laatste nieuwe boeken, vers van de pers. Op het moment dat ik, tijdens een vakantie in Nederland, dan eindelijk zo’n boekhandel binnenliep, werd ik zo overweldigd door al die nieuwe boeken die me toeschreeuwden en aanstaarden, dat ik uitgeput en met lege handen naar buiten kwam.

In mijn rijke Shanghaise boekstapel vond ik laatst de klassieker To Kill a Mockingbird, het beroemde boek van de Amerikaanse schrijfster Harper Lee uit 1960, twee jaar later een filmklassieker met Gregory Peck in de hoofdrol.

Tot mijn verbazing bleek bij lezing dat driekwart van het boek helemaal niet gaat over Atticus Finch, de advocaat die een onschuldige zwarte man verdedigt, maar over zijn achtjarige dochter Scout Finch, een stoer, intelligent meisje, een kleine rebel die opgroeit in het Alabama van de jaren dertig, en die met messcherpe blik haar omgeving bekijkt: het kleingeestige, benauwende dorpsleven tijdens de crisisjaren, de armoede, de klassenverschillen en de rassenscheiding.

De grote kracht van het boek bleek te liggen in het gekozen perspectief, een terugkijkende ik-persoon, waardoor de lezer zowel met de argeloosheid en onschuld van de jonge Scout meekijkt, als met de oudere Scout die de gebeurtenissen in het perspectief van de geschiedenis van Alabama plaatst. Een prachtig boek, maar om hele andere redenen dan ik dacht.

Mijn Shanghaise boekenstapel slinkt en de zomer is in aantocht. Gelukkig heb ik een recensie bewaard van een provinciegenoot die alles weet van Russische kunst en literatuur: Sjeng Scheijen. Het is een recensie uit De Volkskrant over de nieuwe vertaling van Dokter Zjivago, de Russische klassieker van Boris Pasternak uit 1958, en beroemd vanwege de gelijknamige film met Omar Sharif en Julie Christie.

Scheijen zegt dit over het boek: Het is een monumentale roman die een wereldbeeld representeert waarin menselijke relaties belangrijker zijn dan economische; een complex boek met allerlei parallelle plots, een complexiteit waarmee Pasternak onderstreept dat de werkelijkheid zich niet laat rationaliseren, maar moet worden beleefd en gevoeld.

Voor deze zomer ligt het 652 pagina’s dikke Dokter Zjivago klaar. Het wordt een onverwachte leeservaring, dat is zeker volgens Scheijen. De slotwoorden van zijn recensie luiden: ‘Doe de telefoon uit, breng de kinderen bij oma en opa. Steek een kaars aan en lees Zjivago. Geluk is mogelijk, maar je moet het willen.’

En met deze woorden wens ik u een prachtige zomer.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer

In Nederland

HARRIE

[De Stemming, L1, 29 mei 2016]

Een paar weken geleden betoogde een van de gasten hier aan tafel dat er te weinig aandacht is voor goed nieuws. Toch zijn veel media er al enige tijd van doordrongen dat positieve, bemoedigende verhalen beter scoren bij de lezers dan negatieve.

Ook dagblad De Limburger is zich daarvan bewust. Zo bekommert de krant zich met enige regelmaat om de kwetsbare medemens. Series verhalen over ouderen, kinderen en zwakkeren die buiten de boot dreigen te vallen en toch doorzetten, laten zien dat de krant middenin de samenleving wil staan, met het hart op de juiste plaats.

Afgelopen vrijdag voegde De Limburger een bijzondere categorie toe aan de groep kwetsbare Limburgers die best ’ns in het zonnetje mogen worden gezet: de Zuid-Limburgse penose. Bandido-president Harrie Ramakers, woonachtig in Nieuwstadt, prijkte pontificaal op de voorpagina, compleet met presidentshesje en Bandidosketting. ‘GEKETEND’ luidde de opening krant.

Arme Harrie wacht nu al een jaar op z’n proces. Precies een jaar geleden werd hij in z’n onderbroek afgevoerd en nu zit hij thuis te kniezen. Al z’n spaarcentjes stak hij in z’n Harley, en nou hebben ze z’n motor in beslag genomen. Een biker zonder motor, piept Harrie, is als een cowboy zonder paard.

Harrie is heus geen pieper, zegt hij tegen De Limburger. Want echte bikers piepen niet. Maar van de krant mag Harrie vier pagina’s ongestoord volpiepen – vier! Rijkelijk gelardeerd met beelden van Harrie’s getatoeëerde lijf. Zoveel pagina’s kreeg zelfs Jos Verstappen, de trots van Limburg, niet.

Wat piept Harry? Dat het zo oneerlijk is dat hij zijn motorvrinden niet meer mag zien. Dat hij in de sportschool met de nek wordt aangekeken. Dat het allemaal laster is van het Openbaar Ministerie dat hij zich inliet met drugs, afpersing of wapens.

Ja, hij is wel eens veroordeeld wegens wapenbezit, maar dat zegt niks, want politie en justitie, dat zijn een stelletje onnozele Heini’s, en burgemeersters een stel domme dorps-sheriffs. Ze zijn allemaal jaloers op hem, op het vrije leven van de brothers – de Bandidos, man, dat is de Champions League van de motorclubs!

Enfin, Harrie is in wezen dus een hartstikke goeie peer, die zich in het dagelijkse leven bezighoudt met z’n pitbull, z’n Mechelse herder en z’n exotische vogels. Want Harry, 52 jaar, zit al jaren in de WAO en heeft verder niks omhanden.

Wat Harrie ongeschikt maakt om te werken, komen we niet te weten. Bij verhalen over kwetsbare provinciegenoten vind je meestal een kadertje waarin een en ander wordt geduid: achtergronden, cijfers, feiten.

Bij het verhaal over Harrie niets van dat alles. Geen helder internationaal kader met informatie over het criminele verschijnsel waar types als Harrie deel van uitmaken. De praktijk leert dat motorclubs vaak fungeren als dekmantels voor georganiseerde misdaad. Daarom worden ze nu verboden in landen als Duitsland.

Duitsland – op een steenworp afstand van Harrie en zijn maten in Nieuwstadt. Wat is de achtergrond van de harde aanpak in ons buurland, wat zijn de criminele feiten die eraan ten grondslag liggen en hoe precies willen onze buren hun Harries aanpakken?

De lezer komt het niet te weten. En zo wordt Harrie een empathisch goed- nieuws-verhaal dat nooit in die categorie had moeten vallen. Een criminele vijftigplusser is geen kwetsbare bejaarde.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer