Archief voor juni, 2015

In Nederland

IEDEREEN EEN ROBOT EN EEN BASISINKOMEN!

[De Stemming, L1, 21 juni 2015]

Persoonlijk kan ik niet wachten tot de robotisering een alledaags verschijnsel is geworden. Het vooruitzicht van zo’n robotmannetje dat je opdrachten kunt geven en dat jou dan vriendelijk toeknikt! Terwijl ik aan deze column werk, pakt hij de stofdoek, tilt met zijn fijne robotvingertjes alle voorwerpen voorzichtig op en stoft de kamer. Ik aai hem over zijn hoofd en geef hem instructies om de badkamervloer te dweilen. Mijn hulpje kraait van plezier, want hij herkent mijn stem en hij voelt dat ik blij wordt van al die klusjes die hij voor mij doet.

Fictie? Nee, hij is binnen handbereik, zo’n mannetje! Een bedrijf uit Roermond heeft al zo’n vriendelijk robotje aangeschaft. Hij heet Nao, herkent gezichten en voelt aan of iemand vrolijk of gedeprimeerd is. Hij kan stofzuigen, doet aan tai ji en kan gymlessen geven.
De ondernemer uit Roermond ziet in eerste instantie vooral mogelijkheden in verzorgingstehuizen voor Nao. Hij kan basistaken uitvoeren, waardoor zorgmedewerkers meer tijd hebben voor menselijk contact. Maar hij kan ook de eenzaamheid een beetje verdrijven, omdat-ie al zo menselijk is.

Bij de ondernemer thuis is Nao inmiddels deel van het gezin. Stinkjaloers ben ik. Nu ik weet dat Nao bestaat beginnen allerlei huishoudelijke taken op mijn zenuwen te werken – de tijd die ik kwijt ben aan stompzinnige dingen die voortdurend terugkeren, zoals stoffen en het dweilen van de keukenvloer.

En weet u wat-ie kost? Tienduizend euro! Daar kan geen zzp’er tegenop.
Al die rotkarweitjes en rotbaantjes gaan dus in de toekomst verdwijnen.
De wc-juffrouw zal niet meer bestaan. In haar plaats komt een robot die ook aan het eind van de dag nog vrolijk de lap over de wc-bril haalt en je een fijne dag wenst. Champignonplukkers, afwassers, kartonvouwers – ze gaan allemaal tot het verleden behoren.

Een schrikbeeld, zegt u? Nee, hoor, want die wc-juffrouw, die afwasser en die kartonvouwer hebben dan hopelijk in de toekomst een of andere vorm van basisinkomen.

Het basisinkomen leeft, linksom of rechtsom. Ook de gemeente Maastricht bereidt een experiment voor. Afgelopen woensdag was er een debat over, in een volle zaal, met als uitgangspunt: als er steeds minder werk is, dan moet een basisinkomen in elk geval onderzocht worden.

Het aantal mensen in de bijstand groeit en al deze mensen worden tot passiviteit gedwongen: de godganse dag zijn ze bezig de eindjes aan elkaar te knopen en de regeltjes te volgen, bang dat ze gekort worden.

Uit eerdere experimenten is gebleken dat mensen met een basisinkomen actiever worden. Er is een prikkel om geld te verdienen, ze kunnen iets van het geld investeren in een eigen bedrijfje, een korte opleiding. Ze worden optimistischer, gezonder.

Ook veel zzp’ers en flexwerkers komen nauwelijks boven een bestaansminimum uit. In de creatieve beroepen, de kunst, de muziek, het toneel, de literatuur, werken mensen vaak voor een appel en een ei – ach, u doet dit toch voor uw plezier, moet u er ook nog geld voor? Kijk eens, hier is een flesje wijn voor u.

Ik zeg: iedereen een robot en een basisinkomen!
En met dit vooruitzicht wens ik u een prachtige zomer.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer

In Nederland

CRISIS

[De Stemming, L1, 31 mei 2015]

Ik zou weleens willen weten: hoever zitten we nu eigenlijk in de crisis. Aan het begin, in het midden, of toch al aan het eind? En hoe lang duurt een crisis gemiddeld?

Sinds 2008, toen de crisis uitbrak, horen we een paar keer per jaar dat er voorzichtig economisch herstel in aantocht is. In de tweede helft van het jaar zullen we een lichte groei zien, nee in de eerste helft van volgend jaar, nou nee, wacht even, de groei heeft niet doorgezet, maar in het viérde kwartaal, mensen, dan gaan we het écht zien: misschien wel 0,6 procent!

Het wordt tijd dat we onze conclusies trekken. You get what you get and you don’t get upset. Oftewel: dit is het, hier moeten we het mee doen. Als we de twintigste-eeuwse fixatie op doorlopende economische groei loslaten, moéten we wel veranderen – is een van de gedachten van Jan Rotmans, beter bekend als De Kantelaar.

Ooit was Rotmans hier in Maastricht de jongste hoogleraar van Nederland, nu is hij hoogleraar Transitiekunde aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en tevens oprichter van Nederland Kantelt, een vernieuwingsbeweging die Nederland duurzamer en mensgerichter wil maken. De boodschap is: we hoeven als individuen, als consumenten niet machteloos toe te zien hoe we met z’n allen op een totale black-out afstevenen als gevolg van vallende banken, frauderende bestuurders en stroperige processen. We kunnen daar zelf iets tegenover stellen en proberen de oude mechanismen te laten kantelen.

Afgelopen week hoorde ik drie willekeurige, prikkelende berichten. Ten eerste: pensioenfonds ABP wil niet dat Shell gaat boren in het noordpoolgebied. ABP heeft voor ongeveer een miljard aan aandelen in Shell en wil een gesprek over Alaska.

Shell voert, zoals u misschien weet, een uiterst misleidende reclame over schone energie, maar zet in werkelijkheid uitsluitend nog in op fossiele brandstoffen: olie en gas. Verbijsterend en schandalig, zegt Rotmans. Hoe kun je nou de belangrijkste ontwikkeling in de wereld, de verduurzaming van de energiesector, stelselmatig negeren? Nog afgezien van de foute landen die we van ons af kunnen schudden als we niet meer afhankelijk zijn van fossiele energie.

Ten tweede: Een jonge ondernemer, Bernd Damme, is een start-up begonnen in man-made diamonds, diamanten die niet uit mijnen komen, maar die via een ingewikkeld technisch proces gemaakt worden door mensen. Denkt u zich eens in: geen bloeddiamanten meer, geen smerige kinderarbeid, en wat betekent dit mogelijk voor andere kostbare delfstoffen, zijn die misschien ook maakbaar?

Ten derde. In Maastricht wordt nagedacht over het basisinkomen. Het gegeven is dit: Maastricht slaagt erin dubbel zoveel mensen aan het werk te helpen als in voorgaande jaren, maar het aantal mensen in de bijstand blijft groeien. En niet alleen in Maastricht, de trend is landelijk. Het aantal banen neemt simpelweg af, door de robotisering en de voortgaande flexibilisering van de arbeidsmarkt.
‘Als werk voor iedereen een illusie is, dan moet een basisinkomen niet langer taboe zijn,’ vindt wethouder Sociale Zaken André Willems.

Drie berichten, die de kiem van verandering in zich dragen. Geld voor mensen aan de onderkant, zonder dat ze gecriminaliseerd worden, onbesmette edelstenen die je op bestelling kunt laten maken, en een onaangeraakte, smetteloze Noordpool.

[luister hier naar de column in de radiouitzending De Stemming]

Reageer