Archief voor Uncategorized

Zuid-Limburg? Toch een soort hulp-Duitsers?

De Limburger, 2 maart 2024

De afgelopen week vloog de roep om bommen en granaten ons om de oren. Waar blijft de Europese munitie voor Oekraïne? ‘De Limburger’ schetste het indringende verhaal van een moeder en dochter die het beleg van Marioepol overleefden. Dag en nacht in de vrieskoude kelder. Snel naar buiten om wat te koken, op een vuurtje van plankhout uit de vloer van een restaurant. Hopen dat je niet geraakt wordt.

De vrouwen wonen nu in Beek. Hun Marioepol, een levendige stad met parken, fonteinen, een strand, oude theaters, is kapot. In de door de Russen bezette stad is de Vredeslaan, waar de vrouwen woonden, nu de Leninlaan. Het beleg duurde 86 dagen en kostte duizenden burgers het leven.

Waar blijft de Europese munitie? Een lezer van De Limburger vroeg zich af waarom niemand het over onderhandelingen heeft. ‘Elke dag vallen er doden’, schreef ze, ‘maar daar lijkt niemand zich druk om te maken.’ Ik voel met haar mee. Al die (jonge) mannen, aan beide kanten, al die burgers. En de wapenfabrikanten maar geld verdienen! Het lijkt me de reflex van elk normaal mens – hou op met dat wapengekletter en ga om de tafel zitten. Zo gaat het in een gezonde wereld met gezonde mensen.

En dat is precies het punt. Laten we Poetins regel nummer 1 in herinnering roepen: zeg het één en doe het ander. Dus natuurlijk kun je gaan onderhandelen met Poetin. Maar denk niet dat het wapengekletter dan ophoudt. Want Poetin is geen leider, maar de baas van een criminele bende, zoals Joelia Navalnaja, de vrouw van Navalny, het zei. Benader hem dus ook zo.

Na twee jaar heeft iedereen genoeg van die oorlog die ons alleen maar geld kost. Maar wij leven niet in oorlog, de Oekraïners wel. Die zijn doodmoe. De voortdurende stress, mannen die naar het front moeten. Maar zíj willen niet opgeven, nu niet onderhandelen, want: ze weigeren een marionettenstaat van Rusland te worden.

Onderhandelen? Dan moet je eerst sterker staan. Want je wil de maffiabaas niet belonen met een deal: hou dat bezette gebied maar, er zitten toch veel etnische Russen? Dat hadden de geallieerden indertijd ook kunnen doen: onderhandelen met Hitler. Zuid-Limburg? Kijk op de kaart, dat aanhangsel, dat mogen jullie wel houden, dat zijn daar toch een soort hulp-Duitsers?

Polen, las ik deze week, is zich tot de tanden aan het bewapenen. En de bevolking staat er vierkant achter. Waarom? Omdat ze weten wat het betekent om onder Russische bezetting te leven. Dat willen ze niet nog eens meemaken. Ik las over de Oekraïense mannen aan het front. Ze liggen dag en nacht in een kuil in dezelfde natte kleren, terwijl de Russen hen bestoken. Wat zeggen ze tegen westerse journalisten? ‘Geef ons munitie!’ Op de radio hoorde ik een suggestie: bouw VDL Nedcar in Born om tot een artilleriegranatenfabriek. Ik zeg: doen.

Reageer

Het heeft iets rellerigs, die groeiende stem op Wilders

De Limburger, 24 februari 2024

‘De schoft’, hoorde ik mezelf hardop zeggen toen ik las dat Navalny dood was. Een steek van woede, vermengd met ongeloof. Zo’n man vol leven. Maar het was wachten op het bericht. Een strafkamp in de Siberische winter, nauwelijks voedzaam eten, een lichaam aangetast door een zware vergiftiging die hij op het nippertje overleefde.

Hij had maar een zetje nodig naar de dood. Dat zetje heeft Poetin hem bij het naderen van de verkiezingen gegeven. Een hoofdknik: maak hem maar af. Poetin sprak nooit de naam Navalny uit. De boodschap aan elke Rus die het waagt de leider uit te dagen: vergeet het, of je gaat eraan.

‘Een van de makkelijkste hobby’s ter wereld is het gehakt maken van Democratie’, schreef George Orwell in 1941, in zijn essay Fascisme en Democratie. In Europa was Hitler aan zijn opmars bezig. Democratie heeft zoveel mankementen, schreef Orwell, dat het voor een zestienjarige scholier veel eenvoudiger is om haar aan te vallen dan haar te verdedigen. Wat heb je aan politieke vrijheid als je elke dag hard werkt en je komt nog steeds amper rond? Nou dan. En zo wordt het verleidelijk om dan maar gehakt te maken van al die vrijheden waarvan je niet kan eten: onafhankelijke rechtspraak, vrijheid van meningsuiting, van vergadering, het oprichten van een partij.

Ik moest aan Orwells woorden denken door de peilingen die we de hele tijd via Wilders’ tweets opgedist krijgen: de PVV die virtueel maar blijft groeien. Het heeft iets rellerigs, die groeiende stem op Wilders, de man die nog niet zo lang geleden ‘nepparlement’ riep, journalisten tuig van de richel noemde en de publieke omroep wilde afschaffen. Het is zo verleidelijk: wat koop je voor een formatie als onze huizen, cultuur, gezondheidszorg en andere voorzieningen worden afgepakt door buitenlanders?

Het is veel makkelijker om te zeggen dat je op Wilders stemt dan je af te vragen: waar brengt het ons? Wat levert het op? We moeten bedenken, schrijft Orwell, dat voor democratie verbinding nodig is, en een vrij grote dosis overeenstemming tussen alle politieke partijen. De partij van Wilders is van de formerende partijen de enige die wil stoppen met financiële en materiële steun aan Oekraïne. Poetin lacht in zijn vuistje om de verkiezingswinst van Wilders.

Migratie? Over het aanpakken van de uitwassen van migratie is vrij grote overeenstemming – Omtzigt heeft het prominent op de agenda gezet. Daar is Wilders niet voor nodig. En het is een misvatting dat ‘de kiezer’ alleen via de winst van Wilders heeft gesproken. De kiezers, dat zijn wij allemaal samen, niet alleen de PVV-stemmers. De schok om de dood van Navalny is het besef – de dreun – dat we iets kostbaars zomaar kunnen verliezen. Het gaat heel langzaam, maar op een kwade dag word je wakker en is de vrijheid dood.

Reageer

Waarom zou je je tot één Zelf beperken?

De Limburger, 10 februari 2024

Wat is thuis? Wat is Limburg? Bestaat de Limburgse identiteit? Joep Leerssen, bijzonder hoogleraar Limburg en Europa, liet hier vorige week zijn licht over schijnen en hij denkt van niet. Hij ziet die identiteit vooral als een geloof, want Limburg bestaat nog helemaal niet zo lang. Die identiteit, zegt hij, leeft vooral door de tegenstelling met ‘Holland’: wij zijn wat Hollanders niet zijn. Nogal armoedig eigenlijk, om zo je eigenheid te baseren op het verschil met de rest, op een verongelijkt ‘nee’.

Cultuur, zegt Leerssen, zou geen ‘contrastmiddel’ moeten zijn. Angst voor het verdwijnen van het Limburgs (dat trouwens niet bestaat, dat juist een chaos aan klankkleuren is) helpt de identiteit niet vooruit. Laat het vooral een taal van gezelligheid zijn, zegt hij, van een zekere vertrouwelijkheid. Dat is mooi, vriendelijk, speels: het ‘plat’ dat een gevoel van thuis geeft, van warmte, huiselijkheid. Als een eigenheid waarin je anderen meeneemt in plaats van uitsluit – mensen die het familiair, gemoedelijk vinden als je plat praat, maar het zelf niet spreken.

Laat de Limburgse vrijetijdscultuur – harmonie, schutterij, carnaval – niet defensief zijn, zegt Leerssen. Maak haar aantrekkelijk voor nieuwkomers. In het verleden is dat prima gelukt met al die mijnwerkers uit Zuid- en Oost-Europa. Waarom zou het nu niet lukken met mensen uit Rotterdam, India, Polen, Oekraïne en Syrië? Vooral voor kinderen van nieuwkomers is het belangrijk dat de cultuur voor hen openstaat.

Het lijkt me een urgente opdracht in deze tijd van het Grote Onbehagen: hoe kun je chauvinistisch zijn en tegelijk de wereld omarmen, hoe kun je houden van je unieke eigen plek zonder die plek als exclusief te zien, te willen verdedigen tegen anderen die niet zijn zoals jij? Mijn antwoord is: veeg je angst voor verlies van identiteit opzij en gun jezelf én anderen meerdere identiteiten. Want waarom zou je je tot één Zelf beperken terwijl je zoveel meer bent? Waarom zou je alleen man, vrouw, homo, transgender, zwart, wit, boer, migrant, oudere, katholiek, moslim, vegetariër, Maastrichtenaar of Limburger zijn? Wees meer, wees wat je óók bent en deelt met anderen: zoon, broer, moeder, dochter, collega, voetballer, muzikant, reiziger, boomer, generatie X’er, Feyenoord-supporter, verslinder van thrillers, Verstappen-fanaat, Taylor Swift-groupie of simpelweg iemand die in het leven iets bijzonders meemaakte…

Het is carnaval: in Limburg hét moment om van identiteit te veranderen. Duik de kist in en word iemand anders. Hoeveel mannen worden eindelijk even vrouw? Hoeveel vrouwen gaan als piraat, marinier, de duivel? Vergeet die rare bangmakerij over jongetjes die graag in een jurkje stappen: laat hem meer zijn, laat hem alles zijn. Wees meer in plaats van minder!

Reageer

Je mag ook niks meer zeggen

De Limburger, 3 februari 2024

Ik stond in de supermarkt toen ik zag dat een oudere man – vouw in de pantalon, een wat versleten wollen jas – een pak diepvriesspinazie probeerde te pakken, hoog in het vriesvak. Ik hield de vrieskastdeur even voor hem open zodat hij er makkelijker bij kon. Het ging vanzelf, ik stond daar toch. „U bent een dame”, zei de man. „Mag ik dat zeggen?”

Voordat ik iets uitbracht, zei hij: „Doet u er maar mee wat u wilt, maar ik vind het fijn dat ik het gezegd heb.”

Op de fiets naar huis speelden zijn woorden door mijn hoofd. Laat ik het zo zeggen: mijn hart ging uit naar deze man. En er was iets wat me niet lekker zat. Waarom zei hij erbij: „Mag ik dat zeggen?” Of, preciezer gezegd, waarom voelde hij de noodzaak om dat erbij te zeggen? Blijkbaar wilde hij zich indekken voor het geval dat ik zijn reactie niet zou appreciëren. Dat vond ik vervelend voor hem. Ik vond het jammer dat hij zich genoodzaakt voelde om zo’n vriendelijk compliment van een voorbehoud te voorzien. Ik kreeg er een gevoel van verlies van, voor hem. Deze man wilde galant zijn, en was zich er tegelijk van bewust dat de vanzelfsprekendheid van deze galanterie voorbij was.

Een kleine gebeurtenis, maar veelzeggend voor deze tijd. Een tijd waarin de polen trekken: aan de ene kant de (jonge) mensen die zo gevoelig zijn geworden dat alles wat je zegt aanstootgevend en kwetsend is, een aantasting van hun persoonlijke identiteit, en aan de andere kant de (oudere) lui die daar niets van moeten hebben, die zich aangetast voelen in hún identiteit omdat ze niet meer mogen zeggen wat ze altijd gedachteloos zeiden – mensen die graag roepen: je mag ook niks meer zeggen! Waarmee ze, als je erover nadenkt, vooral hun onmacht uitschreeuwen: ik wil niet dat de wereld verandert, ik doe er niet aan mee!

Zo staan de uitersten dan tegenover elkaar, met de hakken in het zand. Maar wat als we die emoties eens lieten rusten? Volgens de Vlaamse filosoof Ignaas Devisch is de aandacht voor gevoelens, en voor het uitspreken van die gevoelens, zo allesoverheersend geworden dat het etaleren ervan een dwang wordt: ik eis van de ander dat-ie mijn gevoel zonder tegenspraak accepteert. Ik maak zelf wel uit wat ik tegen wie zeg, want zo vóél ik het. Maar schieten we daar in de omgang met elkaar iets mee op?

De filosoof pleit voor een herwaardering van het stille gebaar, van de keuze om te zwijgen, van discretie. Niet alles hoeft uitgesproken te worden, zegt Devisch in zijn boek Een kleine filosofie van grote emoties. Discretie, tact, dat is – denk ik nu – wat de man bij het vriesvak toonde. Hij gaf aan dat het compliment ‘u bent een dame’ voor hem een uitdrukking van waardering was. En dat ik helemaal zelf mocht weten wat ik ermee deed.

Reageer

Koning Simpel en kroonprins Complexiteit

De Limburger, 27 januari 2024

Die radiostilte in de formatie wordt langzamerhand een zwart gat. Je zou bijna medelijden krijgen met de onderhandelaars. Ziet u het voor zich? Geert Wilders, koning Simpel, die vooral van alles niet wil – geen migranten, geen Europa, geen pers, geen cultuur, geen Eerste Kamer, geen hulp aan Oekraïne, geen klimaatbeleid – en Pieter Omtzigt, kroonprins Complexiteit, die alle voors en tegens afweegt als een grutter zijn koopwaar.

Dilan Yesilgöz die er halfslachtig bij zit, met één been buiten de deur, en Caroline van der Plas die het allemaal ongeduldig aanhoort, af en toe roept: nu is het wel klaar met dat gelul, begín nou gewoon, en het verder overlaat aan haar secondanten.

Best mogelijk dat ze begonnen zijn aan gesprekken over al die onderwerpen die in Nederland branden als vuur. De directeuren van De Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau en de Algemene Rekenkamer kwamen al langs, ook al was de kameropdracht aan Plasterk dat partijen het eerst eens zouden worden over Grondwet en rechtstatelijkheden. Voorlopig staren we in de mist, een nevel die vooral uitstraalt dat men druk met zichzelf is, misschien wel vooral met de vraag: hoe voorkom ik dat ik straks de schuld krijg als het klapt? Want wat dan? Hoe houden we de kiezers binnenboord?

Terwijl er heus wel alternatieven zijn. Niet alleen de PVV-kiezers hebben gesproken. Maar ja, er zijn flinke ego’s in het spel. Het langstzittende Kamerlid dat eindelijk hoog in het zadel zit en een rebellerend politicus die met zijn gloednieuwe partij zijn gram kan halen op wat hem in de politiek is misdaan. En intussen draait de wereld door. En hebben bestuurders, ook die van de VVD, laten zien dat ze gewoon problemen willen aanpakken, zoals het spreiden van vluchtelingen over àlle gemeenten – ook die in het rijke Noord-Holland waar ze voortdurend de nimby-kaart trokken, not in my back yard.

Maar in de onderhandelkamer lijken ze vooral druk met elkaar, en drijven ze steeds verder af van de werkelijkheid. De werkelijkheid van het rapport Gematigde Groei bijvoorbeeld. Die laat zien dat (gematigde) migratie cruciaal is voor onze economie. En zeker in Limburg. Limburg dat nou net uit de krimp aan het kruipen is dankzij migratie. Schop de arbeidsmigranten en internationale studenten eruit en je maakt de lokale economie kapot. Dus laten we liever zorgen dat ze, net als asielzoekers, fatsoenlijk verspreid worden en Limburgers worden.

Je ziet ze zitten: mister Simpel en mister Complex, half van elkaar afgewend: de een gevangen in zijn eigen kiezersbeloften (asielstop, afschaffen eigen risico, AOW naar 65), de ander verdwaald in een labyrint van christelijke waarden, rechtsstaat en een gekwetst politiek verleden. Ik weet het niet, schieten we er snel iets mee op? Maar ik laat me graag verrassen.

Reageer

Is het voor de misnoegde kiezer ooit goed genoeg?

De Limburger, 13 januari 2024

Fijn dat er door de partijen van de nieuwe politiek serieus met elkaar gesproken werd op een landgoed, de Zwaluwenberg. Pyjama en tandenborstel mee – de kiezer wil een ander bestuur, een nieuwe koers, en het vergt tijd om alle kaarten op tafel te leggen en dan te kijken: welke dan precies? En: hoe gaan we dat doen?

Maar zover zijn ze nog lang niet. Eerst moeten er rechtsstatelijkheden door de wasstraat. De belangrijkste vraag is: wat precies vraagt Omtzigt van Wilders om serieus door te kunnen met een formatie?

Voor de achterban van NSC, met hun torenhoge verwachtingen van een nieuwe politiek, is het een gordiaanse knoop om welhaast gek van te worden. Je snapt dat Omtzigt recht wil doen aan de uitslag van de verkiezingen en de PVV-kiezers niet wil buitensluiten, maar tegelijk zit je als frisse, jonge partij vol goede moed met een politicus die een loodzware koffer torst, een bejaarde kistkoffer waaruit telkens scherven verleden ontsnappen: celstraf voor moskeebezoek, nepparlement, minder, minder Marokkanen, D66-rechters, heks. Met een eenmanspartij kortom, die jarenlang niets anders deed dan anderen verketteren en buitensluiten. Telkens gaat er nu zo’n losse scherf de ijskast in. Maar één zwaluw maakt nog geen zomer.

Intussen wordt vanaf de zijlijn geroepen: doe het niet, doe het niet! Vooral, begrijpelijk, door oud-CDA’ers. Mensen als Ferd Grapperhaus en oud-burgemeester van Maastricht Gerd Leers. Als minister van Migratie tijdens Rutte I werkte Leers samen met gedoogpartner Wilders. Die samenwerking, zei Leers in een interview, heeft het CDA verscheurd. Dat zal ook gebeuren bij NSC, voorspelde hij. Bij het NSC zitten ex-CDA’ers die het zelf meemaakten. Zijn tip voor partijen die met Wilders gaan formeren en mogelijk regeren: ‘Tel je vingers na. Je voelt je altijd min of meer bekocht. Je hebt een deal, maar richting zijn achterban zal hij daar afbreuk aan doen.’

Dat brengt me bij het volgende punt: zullen de inspanningen van Omtzigt ooit goed genoeg zijn voor de misnoegde kiezer die snel verandering wil? Dat is óók de vraag die boven de formatie hangt. Omtzigt probeert de angel uit de rancune te halen, maar voor hetzelfde geld slaat hij die angel er dieper in. Want kom maar eens naar buiten met de boodschap dat het niet lukt. Op de radio hoorde ik dat er op X (Twitter) zoveel gescholden wordt omdat het een medium is van een verouderende populatie die eigenlijk niet weet hoe ze zich op een digitaal platform moet gedragen. Op TikTok, het medium van jongeren, worden ruziezoekers en gevoelloze lamstralen veel vaker terechtgewezen. Dat stemt hoopvol: er zijn in het land dringend oplossingen nodig. Misschien dat een nieuwe generatie snapt dat daarvoor inlevingsvermogen nodig is van iederéén.

Reageer

De wurgende knuffel met Geert Wilders

De Limburger, 16 december 2023

Dit was het beste nieuws uit Limburg deze week: gratis openbaar vervoer voor minima in de provincie. Alom hoor je ‘de kiezer heeft voor rechts gekozen’, maar wat is rechts en links nog in dit land?

Dit ov-plan lijkt onvervalst links, maar in de provinciale coalitie, bestaande uit BBB, VVD, CDA, PvdA en SP, zijn rechts en links verenigd in prangende omhelzing. Een collectieve bear-hug, zou je kunnen zeggen: we steunen elkaar, maar als jij mij loslaat, laat ik jou ook los.

Nu zie ik ineens een strategie om met de PVV van Geert Wilders te formeren: met een ferme, ja wurgende knuffel. Omtzigt die Wilders zo hard tegen de borst klemt dat de PVV-leider publiekelijk afstand doet van zijn onrechtsstatelijke fratsen – want fratsen zijn het, enkel bedoeld om dezelfde oppositiedreun te blijven blazen (hoe valser hoe beter). En die kunnen, nu regeringsverantwoordelijkheid lonkt, het beste maar gedumpt worden. Want veel PVV-stemmers willen, op de keper beschouwd, hetzelfde als die van NSC: bestaanszekerheid, dat wil zeggen: betaalbare woningen, betaalbare energie, boodschappen, vervoer. En dan: rust in de tent. Dus: een voorspelbare overheid, een overheid die ervoor zorgt dat je erop kan rekenen dat die zaken in de toekomst betaalbaar blijven.

Ik zie heel weinig andere strategieën. Want hoe je het ook wendt of keert, Wilders heeft de formatie bij de ballen: je kan niet zonder hem en je kan niet met hem. Je wil niet om de stem van een grote groep kiezers heen én je wil een degelijke, betrouwbare coalitiepartner. Wilders toont zich nu de redelijke politicus, bereid om over alles te praten. Daarmee bouwt hij niet alleen aan de PVV als regeringspartij, hij bereidt zo ook zijn achterban alvast voor. Want als het klapt, zal hij roeptoeteren: Aan mij lag het niet! Ik was vóór! Maar zíj, zij hebben geen respect voor de wil van het volk. Nepdemocratie!

Je ziet de bui al hangen. En wat gaat zijn achterban dan doen? Wat gaat dat segment van zijn kiezers doen dat echt wel begrijpt dat de PVV nauwelijks of geen serieuze oplossingen heeft voor de problemen van Nederland? Dat is de vraag. Dat is de moeilijkheid, de ellende. En kiezers zijn ongeduldig. Maar niks zal snel gaan – Omtzigt waarschuwde er al voor.

Dat geldt ook voor het terugdringen van ongewenste migratie – ook een onderwerp waarop kiezers van PVV en NSC elkaar kunnen vinden. Het is een kwestie die door de woningnood op de spits gedreven is. Dat is begrijpelijk, maar tegelijk pijnlijk en ironisch voor Limburg: we zijn door migranten eindelijk niet langer een krimpprovincie. Studenten, kenniswerkers, praktisch opgeleiden in bouw, kassen, techniek, zorg – Limburg gedijt erbij. Eerlijk? Ik vrees dat het niet gaat lukken, met die knuffel. Het wordt een ongekend grillig parcours met Geert.

Reageer

Wilders heeft van Nederland een karikatuur gemaakt

De Limburger, 2 december 2023

Hebben PVV-kiezers nu voor iets gekozen waar ze zelf beter van zullen worden? Dat is maar de vraag. Ondanks Wilders’ mildere toon (en flukse aanpassing van zijn verkiezingsprogramma) lijkt samenwerking met andere partijen zacht gezegd een dingetje.

Op rechts zien ze hem aankomen met zijn links-economische plannen, Nexit en stop op arbeidsmigranten. Je hele ondernemersklimaat naar de knoppen. Op het midden met NSC? Succes met zijn verbod op islamitisch onderwijs en andere fratsen die tegen de Grondwet in gaan. Op links dan? Veel sterkte met Wilders’ klimaatparagraaf. Er valt heus wel een coalitie te forceren, maar hoe lang houdt die stand? Wat ik wil zeggen is: Wilders heeft van de stand van Nederland een karikatuur gemaakt. Zodoende zijn ook zijn oplossingen karikaturaal.

Ook van ‘het volk’ heeft hij een beeld gecreëerd dat niet bestaat. ‘Nederlanders weer op 1’ klinkt nostalgisch, als het touwtje uit de brievenbus. Alleen: Nederlanders zijn inmiddels zo divers dat zelfs sommige moslims op de PVV stemmen. Waarom? Omdat ze zo Nederlands zijn dat ook zij denken te stemmen op iemand die met oplossingen komt (woningnood, inkomensongelijkheid). En die moslimhaat? Nou, hoor je dan, we hebben toch zeker de Grondwet in Nederland? Integratie voltooid, zou ik zeggen. De ironie van de werkelijkheid.

De PVV-kiezer is dus diverser geworden. Er zitten oud-VVD-stemmers bij, hogeropgeleiden, welvarende stedelingen, jongeren. Het geheugen is kort of – bij scholieren – zelfs afwezig. Je vult een stemwijzer in en komt uit bij die geblondeerde gast. Maar ik fris het geheugen toch even op: Wilders, dat is de politicus van de hetze tegen burgemeesters Aboutaleb en Marcouch, van het standaard scheldwoord ‘heks’ tegen een vrouwelijke collega, van het ‘Polenmeldpunt’, van journalisten als ‘tuig van de richel’, van het opheffen van de publieke omroep. Partij van de hoop?

Natuurlijk geloofden de beter gesitueerde kiezers die op Wilders stemden niet in zijn karikaturale, simplistische programma. Maar lachen, toch? Want als migratie écht hun grote zorg was hadden ze een alternatief: NSC, die het onderwerp hoog op de agenda zette. Maar nee, lekker rellen is leuker – en zo hebben deze lui de PVV-stemmers die onder aan de ladder staan en oprécht geloven in de veranderingen die Wilders belooft (AOW naar 65 jaar? Dan doen we dat. Afschaffen eigen risico? Dan doen we dat.) een cynische dienst bewezen.

En niet alleen hen. Ook de rest van het land, die andere 75 procent van de Nederlanders die iets anders stemde. Die zijn nu gegijzeld door een politicus die de sfeer verziekt en mensen tegen elkaar opzet. Die een beeld van Nederland heeft gecreëerd dat van de werkelijkheid een parodie maakt. En die ons gezicht in de wereld heeft geschonden.

Reageer

Links kreeg de schuld van het beleid van rechts

De Limburger, 25 november 2023

Benieuwd of Wilders het eigen risico morgen afschaft. Het was een beslissend punt in de verkiezingscampagne, het moment waarop Timmermans en Wilders in het SBS-debat reageerden op een vrouw met een laag inkomen en een chronische ziekte. Timmermans begon uit te leggen dat hij haar inkomen wilde verhogen en het eigen risico stap voor stap verlagen. Maar Wilders fulmineerde dat het een schande was dat Timmermans het eigen risico niet mórgen al afschafte. „U bent het contact met de werkelijkheid totaal verloren”, snoof Wilders, met een sneer naar het wachtgeld van de oud-EU-commissaris.

Een rechtse voor Timmermans. Geen aantijging zo dodelijk als: niet weten wat er onder ‘het gewone volk’ speelt. Jij met je dikke wachtgeld. Na dat debat zei men dat Wilders het ‘geweldig’ had gedaan. Met ‘geweldig’ werd niet de kwaliteit van de argumenten bedoeld, maar het feit dat Wilders ‘scoorde’: stemmen trok. Wilders’ campagne kreeg ineens vleugels. Die was begonnen toen Yesilgöz de deur naar de PVV openzette. Wilders rook zijn kans, zette fluks zijn moslimstandpunten ‘in de ijskast’ en kwam uit de coulissen als een man die er wilde zijn ‘voor àlle Nederlanders’.

Maar laten we er eens opnieuw naar kijken. In maart kwam de PVV met een motie om het eigen risico af te schaffen. De PvdA stemde vóór. Ook nam GroenLinks-PvdA dat in haar verkiezingsprogramma op. In het debat stonden dus twee politici, twee zonen van Limburg, die hetzelfde wilden. En het wachtgeld van Timmermans? Wilders vangt als Kamerlid (‘nepparlement’!) al meer dan twintig jaar 124 duizend euro per jaar.

Timmermans en Wilders willen allebei de inkomensongelijkheid in Nederland aanpakken. Wilders windt zich graag op over de ongebreidelde winsten van grote bedrijven en banken. Hij wil de sociale huren verlagen en de huurtoeslag verhogen. Tandarts in het basispakket, de verzorgingshuizen terug. Sociaaleconomisch is Wilders even links als Timmermans.

Ik snap de PVV-stem – als revanche tegen het beleid van de afgelopen jaren. Voor de lagere middenklasse is dat onder Rutte meedogenloos geweest. Hoge winsten, lonen die lange tijd niet meestegen. Afbraak van sociale huurwoningen. Marktwerking in de zorg. Een keihard toeslagensysteem. Een liberale, onbetaalbare woningmarkt. Komst van grote groepen goedkope arbeidsmigranten. Asielzoekerscentra vooral in de minder welvarende regio’s.

Rechts gooide het land te grabbel, maar links kreeg van de boze kiezers de schuld.

Laat Wilders het maar proberen. Voor de groep gefrustreerde kiezers is dit een kans om terug te keren in het systeem dat ze zo verafschuwen. Nu kunnen ze zien of de PVV meer is dan een gewiekste one-man-band. Opmerkelijk: zijn anti-islam verkiezingsprogramma was daags na de uitslag plotseling onbereikbaar op internet.

Reageer

De stem van de natuur

De Limburger, 18 november 2023

Verkiezingstijd. Iedereen wil verandering, maar niemand wil veranderen. Dat is de spagaat van de politiek: beloof veranderingen maar neem niemand iets af. Intussen weet een klein groepje dorpjes in Zuid-Limburg koppig weerstand te bieden aan deze impasse. Daar wachten ze niet op de landelijke politiek, maar zetten ze zelf een omwenteling in gang. Ik heb het over Eijsden-Margraten. Daar erkennen ze als eerste gemeente in Nederland de natuur als rechtspersoon. De gedachte is: als bedrijven en organisaties rechtspersonen zijn, waarom dan niet de natuur?

Nu gaan economische belangen steeds voor. Zo is dat nou eenmaal, de mens zet de natuur naar z’n hand. Of niet? De laatste jaren begint er iets te wringen. We hebben het woeste wassende water gezien. Het begint tot ons door te dringen dat er iets fout gaat met de aarde. Maar de natuur kan niet voor zichzelf opkomen. Bossen en beken hebben geen stem in rechtbank, parlement, gemeenteraad. Wat een flauwekul, zult u zeggen. Hoe kun je van een bos een rechtspersoon maken? Een rechtspersoon heeft rechten maar ook plichten.

Maar het kan. Er is een snelgroeiende juridische beweging die zegt: laten we een voogd aanstellen voor de natuur. Voor rivieren, bossen, zeeën, natuurgebieden. Voogdijschap – net zoals bij minderjarige kinderen die niet de capaciteiten hebben om zichzelf te vertegenwoordigen. Een voogd die scherp opkomt voor wat-ie onder zijn hoede heeft. Elders gebeurt het al. Het begon met de bekende zaak in Nieuw-Zeeland in 2017, toen de Whanganui als eerste rivier werd beschouwd als rechtspersoon na een decennialange strijd van de lokale Maori’s. Sindsdien kan die rivier, middels een voogd, partijen aansprakelijk stellen voor vervuiling. Er zijn meer voorbeelden, vaak ontstaan onder druk van inheemse groepen die anders met de aarde omgaan dan wij.

Maar hier kan het ook. Zo liggen nu de rechten van de Maas en het Waddengebied op tafel, hun recht om vrij te zijn van vervuiling, van vernietiging van planten, vissen en andere dieren. De Maas is een afvalstroom, vol microplastic en chemicaliën – in Limburg is er geregeld een stop op drinkwaterwinning vanwege gevaarlijke stoffen. Maar het voorstel, Maas in de Wet, ligt nu al anderhalf jaar te verstoffen in de Tweede Kamer.

In Eijsden-Margraten wachten ze niet, ze nemen de vlucht naar voren. Een ruime raadsmeerderheid stemde voor het voorstel van de oppositie om de natuur in de eigen gemeente rechten te geven. De fossiele CDA en VVD stemden tegen, maar de lokale EML ging mee met de progressieve partij van Sjanne Quellhorst, een jonge vrouw die het geluid van de toekomst vertegenwoordigt. Ooit werd kinderarbeid verboden, kregen vrouwen stemrecht. Nu is het tijd voor de stem van natuur – om onszelf te redden.

Reageer

« Vorige items Volgende pagina » Volgende pagina »