Archief voor Uncategorized

De rommel van rechts

De Limburger, 14 juni 2018

Groot buitenlands nieuws vorige week. Van Le Figaro en The Washington Post tot de Indian Express: Rutte stal de show door zelf de koffie op te dweilen die hij had geknoeid. De Nederlandse gelijkheid! Maar hier kwam Rutte die dag met heel ander geknoei in het nieuws: de dividendbelasting. Alweer.

Onderzoeksplatform Follow the Money toonde aan dat door Shell gefinancierd onderzoek aan de basis stond van de afschaffing van de dividendbelasting. Het vreemde is: de VVD heeft nooit met een wetenschappelijk stuk gezwaaid om de afschaffing te beargumenteren. Dijkhoff sprak van ‘een gok’, Rutte zelf ‘voelde in al zijn vezels’ dat het een goed plan was. Dat gebrek aan onderbouwing was voor de oppositie nou net de grote frustratie. Nu weten we dat die onderbouwing er dus wél was. Alleen: die werd door Shell betaald; Shell was samen met VNO-NCW, Unilever, Akzo Nobel, Philips en DSM opdrachtgever. Geen wonder dat Rutte liever zei dat-ie op z’n onderbuikgevoel afging.

‘Dit gaat over de democratie,’ reageerde Groen-Links voorman Jesse Klaver terecht. ‘Wie is de baas in Nederland?,’ vroeg hij zich af. Goeie vraag. Steeds minder de Nederlandse burgers. Lobbyisme van multinationals is zo invloedrijk geworden dat belastinginkomsten uit winst van deze grootbedrijven al dertig jaar teruglopen, een wereldwijde trend. Het is een race naar de bodem en Nederland loopt daarin voorop. De prijs wordt betaald door het midden- en kleinbedrijf: stijgende sociale premies, verhoging van de btw. En door ons allemaal: de koopkracht gaat vrijwel niet vooruit en elk jaar gaat er minder geld naar de schatkist, elk jaar dus minder geld voor publieke voorzieningen, voor onderwijs, politie, rechtspraak.

Die dividendbelasting ligt inmiddels als een steen op de maag van Rutte en zijn coalitie. Coalitiegenoot Gert-Jan Seegers van de Christen-Unie sprak op de radio van een ‘meloen’ die hij moest doorslikken, omdat een coalitie nu eenmaal offers vraagt. Die meloen ligt hem zwaar op de maag. Seegers heeft daarom de strijd met het neoliberalisme aangebonden; hij waarschuwde verleden week dat we ‘dansen op een vulkaan’: banen zijn onzeker, huizen zijn onzeker, inkomens zijn onzeker. Hij wil een rechtvaardiger belastingstelsel en meer zeggenschap voor burgers. ‘Wat we nodig hebben is nieuwe zekerheid.’

Een dappere zet van Seegers. ‘Nieuwe zekerheid’ zou in de komende jaren weleens een sleutelterm kunnen worden. Links wordt verweten geen nieuwe ideeën te hebben voor het tackelen van de groeiende sociale ongelijkheid die leidt tot afnemende solidariteit, polarisering en wantrouwen in de politiek – gevolgen die desastreus zijn voor de democratie. Maar welke ideeën heeft rechts? De partij voor de hardwerkende ondernemer heeft een oneerlijke concurrentie gecreëerd tussen grote en kleinere bedrijven. Wat gaat ze daaraan doen? Wat een valse triomf om, zoals VVD-kopman Dijkhoff deed, zelfingenomen te roepen dat ‘we gewonnen hebben’. De problemen zijn niet rechts of links. Ze gaan iedereen aan. Kom eens met frisse ideeën, zou ik zeggen.

De Correspondent kwam laatst met een idee: ‘de basiszekerheid’, als opvolger van het basisinkomen, waar teveel haken en ogen aan zitten. De basiszekerheid komt neer op een negatieve inkomstenbelasting. Mensen die onder de armoedegrens zakken – de helft van de armen in Nederland heeft gewoon een baan – hoeven geen belasting te betalen en krijgen zonodig geld erbij. Zo blijft werken lonen en wordt bestaanszekerheid gegarandeerd.

Trouwens, dat een dweilende Rutte internationaal in het nieuws kwam, komt niet door zijn streven naar gelijkheid, maar omdat hij internationaal in the picture is. In Europese kringen wordt hij gezien als de topkandidaat om Donald Tusk op te volgen als voorzitter van de Europese Raad. De rommel die hij achterlaat, mogen wij hier dan zelf opruimen.

 

 

 

 

Reageer

Burgemeester Van Grunsven in het Maankwartier

De Limburger, 31 mei 2018

Wat zou burgemeester Van Grunsven van het Maankwartier gevonden hebben?, vroeg ik me af toen ik vorige week over het Maanplein wandelde. Het Maankwartier is de nieuwe stationswijk van Heerlen, waaraan sinds 2012 gewerkt wordt. Idee en ontwerp zijn van kunstenaar Michel Huisman, de regerende SP zette er haar handtekening onder en sindsdien verkeren Heerlenaren tussen hoop en vrees: gewaagd bouwkundig kunstwerk of megalomaan waanzinkwartier? Grandioos visitekaartje van het hernieuwde Heerlen of suïcidaal vastgoedproject?

Marcel van Grunsven was vijfendertig jaar lang burgemeester van Heerlen, van 1929 tot 1962. Al in de jaren direct na de oorlog wilde hij een nieuw station voor Heerlen. Het oude station uit 1913 paste totaal niet meer bij de moderne hoofdstad van de Mijnstreek, vond hij. Van Grunsven was een man met een missie, wat heet, hij was geobsedeerd door het beeld van Heerlen als stad van de toekomst, zo blijkt uit het prachtige boek Moderne Tijden van Joos Philippens.

Al vroeg wist Van Grunsven: een jonge industriële stad als Heerlen, met zoveel mensen uit verschillende windhoeken, kon niet anders dan de vlucht naar voren nemen. De eyeopener kwam toen hij in Stuttgart de Weissenhofsiedlung bezocht, een modelwijk ontworpen door zeventien Europese architecten onder artistieke leiding van Mies van der Rohe, pioneer van het Nieuwe Bouwen. Daar in Stuttgart zag hij de toekomst van het moderne, stedelijke wonen voor de gewone man: licht, modern, nieuw.

De burgemeester wist wat hem te doen stond: de anti-stad Heerlen, met zijn verstrooide, donkere mijnkoloniën op afstand van de stad, moest tot een licht en strak geheel gesmeed worden. Een stad met lijnen en ruimte, Amerikaans, met grootsteedse hoog- en laagbouw en een winkelcentrum aan de rand, waar de arbeider in de toekomst zijn eigen auto kon parkeren. Hij ging hoofdaalmoezenier Poels, de invloedrijke geestelijk vader der mijnwerkers die zijn kinderen graag kleinhield, schaakmat zetten. Hij ging de Heerlense mens optillen en verlichten.

Hé, daar komt-ie! Van Grunsven arriveert aan de noordkant van het Maankwartier en is verheugd: een monumentale toegang met strakke trappen. Op het Maanplein: hoge ramen, ruime balkons. Dat het spoor overwonnen kan worden en een bebouwde plaat de zuidkant van de stad straks verbindt met het stadsdeel aan de overkant ervaart hij als een huzarenstuk. Hij denkt terug aan het Retraitehuis op de Molenberg: onmogelijk, hadden de ingenieurs van Oranje-Nassau gezegd, er liggen mijngangen onder, het gebouw zal instorten. Maar architect Peutz had er iets op bedacht: een staalskelet, losse dragende kolommen en bewegende buitenmuren.

Van Grunsven is nieuwsgierig geworden naar dat stadsdeel aan de overkant. Hij loopt de trap af en is verrast: niet alleen Europeanen komen nu naar Heerlen, maar ook mensen uit Afrika en Azië. Hij ziet ze staan bij de bushaltes op de Spoorsingel. De Spoorsingel! Als door de bliksem getroffen blijft hij staan: het legendarische, strakwitte gebouw van Touringcar en Hotel White Cars is zwart geschilderd. Zwart! Hij spreekt er meteen, nogal autoritair, een man over aan bij de bushalte. Deze mompelt het woord ‘urban’. Urban! Maar dat is het woord waar hij voor gevochten had: urbane architectuur! Hoe kon zwart urbaan zijn?

Verward loopt hij naar een winkel, de Jumbo, waar hij De Limburger koopt. De Oostelijke Mijnstreek, leest hij, kleurt donkerrood op een kaart van problematische schulden: armoede, achterstand, psychische problemen, stress. Wat is er gebeurd? Had hij niet al in 1929 gezegd dat Heerlen op een tijdbom zat? Hij was op zoek gegaan naar nieuwe industrieën, maar de directie van Oranje-Nassau had hem tegengewerkt. Hij wandelt het Maankwartier uit. Om de hoek staat een bord: Brightlands Smart Services Campus. Zou dat de toekomst van Heerlen zijn?

 

 

 

Reageer

Dag rijke roomse kerk

De Limburger, 17 mei 2018

Dat nou net de hoogste rooms-katholieke leider uit Néderland roept dat paus Franciscus een dwaallicht is, ja dat met hem de antichrist lijkt binnengehaald. Is het tot kardinaal Eijk doorgedrongen dat in dit land bijna geen mens meer naar de kerk gaat? Volgens cijfers uit 2016 van de rk-kerk zelf staan er 3.832.000 mensen ingeschreven als katholiek. Daarvan gaan circa 170.000 mensen één keer per maand naar de kerk. Er waren 21.000 katholieke kerkelijke uitvaarten en 12.000 doopsels. Tel uit je winst. Ga op zondag naar een willekeurige kerk en je ziet een handvol ouderen boven de zeventig en een paar mensen van kleur, voor wie katholiek-zijn nog een religieuze betekenis heeft. Het overgrote deel van de rooms-katholieken is cultureel-katholiek: naar de kerk met kerst en Pasen en soms voor een kind dat gedoopt wordt of de eerste communie doet.

De NOS had een item over het dalend aantal communicantjes in Zuid-Limburg. Als je geluk hebt, doet de helft van een schoolklas mee, zei een pastoraal werker. Een vader van een communicantje sprak van ‘een mooie traditie’. Kwam hij volgende zondag weer naar de mis? Hij schudde schuldbewust zijn hoofd. De pastoor kwam uit India: niet alleen gelovigen komen niet meer, ook het grondpersoneel, zoals schrijver Gerard Reve de dienaars van de kerk noemde, is in Nederland steeds moeilijker te vinden.

De bisdommen in Nederland zitten dan ook al jaren in de rode cijfers. Er wordt ingeteerd op het vermogen, toch nog een slordige 85 miljoen. Dus wordt er gereorganiseerd, bezuinigd en gefuseerd. Een groot deel van de kerken moet dicht. De vraag is dus: welk publiek heeft Eijk in gedachten als hij paus Franciscus verwijt dat hij de toekomst van de kerk op het spel zet door menselijkheid toe te laten? Niet de Nederlandse katholieken in elk geval. Die worden nu, na alle misbruikschandalen, over het randje geduwd: de katholieke kerk is er voor de kerk, niet voor de gelovigen.

Die kerk is de rijkste multinational ter wereld. Kardinaal Eijk koos ervoor zijn felle aanval op Franciscus op een Amerikaanse en een Italiaanse katholieke website te publiceren. De VS is de grootste geldschieter van de katholieke kerk; de Amerikaanse katholieke kerk is goed voor 60 procent van haar wereldwijde rijkdom. Dan het Vaticaan. Dat heeft in de loop der tijden een miljardenvermogen opgebouwd uit vastgoed, aandelen, grondverkoop en pacht, huur, donaties, spaargeld en goud, en uit investeringen in alle mogelijke bedrijven en fondsen. Een speciaal, ondoorzichtig, vastgoedfonds binnen het Vaticaan beheert 680 miljoen euro aan vermogen, bleek in 2013, toen er ook aanwijzingen waren voor witwassen.

Dat vermogen moet binnen de familie blijven. Eijk spreekt fanatiek over ‘het bewaren van de eenheid van de katholieke kerk’. Geen wonder dat hij bang is voor het hellende vlak. Stel je voor: het begint bij de communie voor protestanten en het eindigt bij vrouwelijke priesters en priesters die willen trouwen! Daar komen dan kinderen van, en oei, kinderen zijn erfgenamen: daar gaat je vergaarde kapitaal.

Het treurige is dat de helft van alle Nederlanders aangeeft wel ‘religieus’ te zijn. Hun religieuze ervaringen halen ze uit popconcerten, meditatie, kunst of natuur. Terwijl het rooms-katholieke geloof, met een verering voor vrouwen als Maria en Maria Magdalena en menselijke heiligen als Franciscus van Assisi, spiritueel en esthetisch aantrekkelijk is. Zelf was ik op mijn veertiende vol van Franciscus, zoon van een rijke lakenkoopman. Onthutst door de uitgestoten melaatsen die hij op een dag had gezien, smeet hij de dure rollen stof uit het raam van zijn ouderlijk huis. Ik loop nog geregeld een katholieke kerk binnen, maar zodra een grondbediende begint te praten, ren ik naar buiten.

 

 

 

 

 

Reageer

Algemeen belang

De Limburger, 3 mei 2018

Afgelopen week rijd ik onverwacht met twee creatieve twintigers uit Rotterdam door de contreien van Genk. Het duo is op het terrein van C-Mine bezig met het installeren van een kunstwerk. C-Mine, een cultureel centrum met expositieruimtes, cinema, mijnmuseum en een

hogeschool voor beeldende kunsten, is ontstaan op het gruis van steenkoolmijn Winterslag. In 1900 was Genk een dorp van 3000 inwoners, omgeven door uitgestrekte bossen. Als er een jaar later steenkool wordt ontdekt, komen mensen van heinde en ver in de mijnen werken en de bevolking explodeert. In 1966 sluit de eerste van de drie mijnen. Men ziet de bui hangen. Genk weet Ford te lokken voor het bouwen van een fabriek. De locatie van de Ford-productie in Antwerpen is te klein geworden en Genk springt in het gat. In 1988 sluit de laatste mijn, maar gelukkig heeft men Ford nog.

In 2013 kwam Genk in het nieuws door harde acties van Ford-arbeiders. Walmende autobanden, brandjes, stopleggen van de productie. Het hoofdkantoor in de VS had aangekondigd dat het de fabriek ging sluiten. Hoewel de Genkse fabriek winst maakte, besloot men de productie naar Spanje te verplaatsen – beleggers drongen aan op winstmaximalisatie. ‘Radicalen verlammen Ford’, schreeuwde een krantenkop in januari 2013. Een van die ‘radicalen’ was Aicha El Hassani, een moderne Marokkaans-Limburgse, geboren en getogen in Genk. Ze was kwaliteitscontroleur bij een toeleveringsbedrijf dat dakbekleding maakte. Een half jaar eerder was ze voor het eerst naar Disneyland geweest. En nu dreigde werkloosheid. In december 2014 vielen bijna 6000 ontslagen.

Wat zou er met Aicha zijn gebeurd?, vraagt het creatieve duo op de achterbank zich hardop af, terwijl we het lege terrein van de Ford-fabriek oprijden, een uitgestrekte asfaltvlakte waar ooit de gloednieuwe Ford-Mondeo’s stonden te blinken. Genk is niet echt een vrolijk dorp, constateren ze. En het hippe C-Mine blijkt ineens een creatief eiland in een zee van rommelige woningbouw en roemloos groen. ‘Misschien is ze kunstenaar geworden,’ oppert een van de twee opgewekt. C-Mine heeft, aldus de eigen website, gezorgd voor 330 jobs in 42 creatieve bedrijven en organisaties. Ja, wie weet heeft Aicha geluk gehad en doet ze nu de technische controle van het interactieve mijnmuseum op het terrein. Het duo gaat na het uitstapje buiten hun bubbel verder met hun werk aan de lichtinstallatie. Het gaat om ‘Dune’, een werk van Daan Roosegaarde: een slingerpad van honderden LED-lampen die reageren op de bewegingen van bezoekers.

De kortstondige kennismaking met de verlaten Ford-fabriek maakt pijnlijk duidelijk dat hoogopgeleide, creatieve jongeren meer gemeen hebben met hun peers in andere, verre landen dan met jongeren uit een andere sociale omgeving in hun eigen land of regio. Vandaag wordt er een kunstinstallatie opgebouwd in Genk, morgen in Tokyo, Sydney of Helsinki. Hun taal is dezelfde: innovatie, experiment, diversiteit, duurzaamheid. Wereldburgers vinden elkaar in een verantwoordelijkheid voor de wereld: de plastic soep, de vluchtelingenkwestie. De werkzoekenden in Genk hebben op hun beurt meer gemeen met lotgenoten in Frankrijk, Duitsland en de VS. Zij zijn vooral bezig met het veiligstellen van hun toekomst: een baan, een huis, gezondheidszorg.

Van politici mag je verwachten dat ze wél bezig zijn met het belang van iedereen, het algemeen belang, het landsbelang. Maar de veelbesproken memo’s hebben duidelijk gemaakt dat de VVD met concerns als Unilever en Shell aan tafel zit. Daardoor wordt het algemeen belang geweld aan gedaan (Rutte weet dit, daarom herinnert hij zich geen memo’s). De vrije markt is verziekt door de druk van grootbeleggers en door afspraken van grote concerns met regeringen. Als daar niets in verandert, zullen de Aicha’s van deze wereld op een dag inderdaad radicalen zijn worden.

 

 

 

 

Reageer

De verbeelding aan de macht?

De Limburger, 19 april 2018

In de nacht van 21 op 22 juli 2014 verdwenen de twee Amerikaanse vlaggen op de Brooklyn Bridge in New York. Bij dageraad wapperden er twee witte exemplaren op de beroemde brug. De stad ontwaakte verbluft: hoe kon dit gebeuren? Wie had dit gedaan? Waarom? Wat betekende dit? De New Yorkse politie en de veiligheidsdiensten stonden in hun hemd: hoe was het mogelijk dat dit ongezien, geruisloos kon gebeuren? Wat als de daders terroristen waren? Was het een grap? Vandalisme? Of was het soms…kunst?

Drie weken lang bleef New York in het ongewisse. Geheime diensten onderzochten de plaats van de misdaad. Er werd dna-bewijs verzameld. Politiemannen beklommen zelf de brug om erachter te komen hoe de dader het geflikt had. Op 12 augustus maakten de Berlijnse kunstenaars Mischa Leinkauf en Matthias Wermke in The New York Times bekend dat zij achter de stunt zaten. Ze waren geschrokken, vertelden ze aan de krant, dat men in New York zo paniekerig had gereageerd. Ze hadden met hun act slechts ‘de schoonheid van de publieke ruimte’ willen vieren en een eerbetoon willen brengen aan hun landgenoot John Roebling, de ontwerper van de brug, die op 22 juli 1869 overleed. Roebling was naar Amerika getrokken om zijn dromen na te jagen, vertelde het kunstenaarsduo, en met de Brooklyn Bridge had hij een van de mooiste expressies in de publieke ruimte ter wereld gecreëerd.

Konden New Yorkers niet meer vrij kijken? Waren ze vergeten dat Wermke en Leinkauf in de voetsporen traden van Amerikaanse kunstenaars, zoals Gordon Matta-Clark, die in 1974 de Clocktower Building in Manhattan beklom? Wat was er gebeurd met New York? Was de angst voor terrorisme zo allesverzengend dat ze de verbeelding had verpletterd? De Berlijnse kunstenaars besloten een film te maken van de reacties op hun werk, met als uitgangspunt de woorden van New Yorks burgemeester Bill de Blasio: ‘je kunt geen bloeiende democratie hebben zonder de mogelijkheid voor kunstenaars om zich uit te drukken, ons uit te dagen, ons aan het denken te zetten, ons te provoceren…’ Wat betekenden deze woorden nog in een stad, een land, gepreoccupeerd met angsten? Wat vermocht kunst nog?

Hun film Symbolic Threats is een onderzoek naar vrijheid in denken. Zijn mensen nog in staat voorbij de angst, de waan van de dag, te denken? Voorbij krantenkoppen als ‘This time it was a flag, next time it could be a bomb’ (Daily News)? Wat betekent de Amerikaanse vlag nog? Waarom een wisseltruc met witte vlaggen? Heeft Amerika zich overgegeven? Waaraan? Wie heeft gezien dat de witte vlaggen niet wit zijn, maar vervaalde exemplaren van de Amerikaanse vlag?

De vlaggen van Leinkauf en Wermke herinneren aan een foto uit Amsterdam 1968, waarop demonstranten een lang wit spandoek met zich meedragen. En aan een kunstwerk uit 1968 van Joseph Beuys, dé activistische Duitse kunstenaar uit de vorige eeuw, getiteld Intuïtie: een onbewerkt houten doosje, leeg… Vijftig jaar geleden gingen jonge mensen de straat op om de verbeelding aan de macht te helpen. Wat is er over van hun idealen? Is het verzet tegen een conventioneel, vooraf vastgelegd bestaan, waarin de staat, het geloof, het milieu, de sociale klasse jouw leven inricht nog levend? Hoe vrij zijn we, vijftig jaar later? Ik heb de indruk dat deze vraag voor de generatie van mijn dochter, nu achttien, opnieuw heel urgent is geworden. Een nieuwe lange mars door de instituties is onontkoombaar, dingen zelf van binnenuit langzaam maar zeker veranderen, nu de universiteit een bedrijf is geworden en de mens gereduceerd tot consument. ‘Are we surrendering?’, vraagt een New Yorker in de film Symbolic Threats. Ja, hebben we ons overgegeven?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reageer

De grote vrienden van Rutte

De Limburger, 5 april 2018

Ondernemers boos op Rutte. Wat? Ondernemers? Hoezo, de VVD is er toch juist voor hen? Vorige week schreef een groep ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf een brandbrief aan premier Rutte, waarin ze de regering verwijten ondernemerschap te bestraffen in plaats van te stimuleren. Rutte III is er vooral voor grote concerns, stellen zij.

Nederland telt meer dan 300.000 bedrijven met tussen de twee en tweehonderdvijftig werknemers. Zonder deze ondernemers, stellen de briefschrijvers, zouden we een kwart van de werkgelegenheid missen en zat Zuid-Limburg zonder florerende autofabriek. Maar wat gebeurt? De inkomsten- en winstbelasting voor iedereen in Nederland wordt verlaagd, terwijl het midden- en kleinbedrijf juist méér belasting moet betalen. Het kabinet heeft 6 miljard euro lastenverlichting aan de burgers beloofd, maar die komt vooral terecht bij het toptarief voor werkenden in loondienst en bij grote concerns. Het mkb draait op voor de lagere belasting voor grote bedrijven.

Opmerkelijk, ondernemers die de noodklok luiden over maatregelen van de VVD. Terwijl Mark Rutte te pas en te onpas in hemdsmouwen – ‘Doen!’ – handen schudt met ondernemende Nederlanders, deelt hij jaar na jaar belastingvoordelen uit aan grote concerns. Intussen is het mkb – samen met het groeiende leger zzp’ers – de broedplaats van creativiteit en innovatie, terwijl concerns als KLM, Shell en Unilever (waar Rutte tien jaar personeelschef was) worstelen met een hopeloos verouderde, twintigste-eeuwse bedrijfscultuur.

Je vraagt je af: waar haalt Rutte zijn mandaat vandaan? Zijn partij schreeuwt het vrije marktdenken van de daken, maar weet zelf niet wat goed ondernemerschap is. Zo stond het afschaffen van de dividendbelasting in geen enkel verkiezingsprogramma, noch van de VVD zelf, noch van de coalitiepartijen. In de zakenwereld heet zoiets bedrog: je levert iets heel anders dan je beloofd had. In zijn artikel ‘Niet de klant maar het grootbedrijf is koning’ stelt Thomas Bollen, financieel journalist bij onderzoeksplatform Follow the Money: wanneer een product na aankoop niet overeenkomt met de beschrijving op de verpakking, ga je terug naar de winkel. Rutte wacht tot de verkiezingen voorbij zijn, zodat de klant niet meer terug kan, en richt dan zijn aandacht op een andere klant: het internationale grootbedrijf.

KLM-Air France is zo’n internationaal concern. Het profiteert van de afschaffing van de dividendbelasting, maar tegelijk lapt het de regels van de vrije markt aan z’n laars: vorig jaar kreeg het een boete van 325 miljoen opgelegd vanwege prijsafspraken. De klant betaalt dus teveel. In de vrije markt van VVD-voorman Rutte, stelt Bollen, draait het niet om de concurrentie tussen bedrijven om de gunst van de burger, maar om de slag tussen landen om grote corporaties aan zich te binden. Volgens het regeerakkoord is dat goed voor Nederland, omdat deze bedrijven ‘werkgelegenheid, innovatie en kracht toevoegen aan onze economie’. Maar het CBS en het Centraal Planbureau laten juist zien dat het mkb op dit vlak veel beter presteert.

Het verhaal van Bollen is deel van het dossier ‘De economische religie’ van Follow the Money. Het platform probeert nuttige inzichten van dogma’s te scheiden, zoals het dogma ‘de economie groeit, dus het gaat goed met Nederland.’ Is het waar? Zo ja, met wie gaat het precies goed? Wat groeit er? Naar wie gaat het geld?

Het dossier wijst erop dat ‘marktwerking’ een alom misbruikte term is. Op links wordt ‘de vrije markt’ verguisd. Op rechts is marktwerking een excuus om maatregelen door te drukken die veelal juist het tegenovergestelde van een vrije markt bewerkstelligen. Mijn conclusie: kleine partijen zonder ideologie kunnen een alternatief bieden. Niet langer links of rechts, maar concreet en praktisch: wat is het beste voor de burger, in plaats van voor de partij of het grootbedrijf.

 

 

 

 

 

Reageer

Krant moet transparant zijn

De Limburger, 22 maart 2018

Het besef van een democratisch tekort is, daags na de verkiezingen, pijnlijk voelbaar. Democratie is meer dan een stembusgang, meer dan het functioneren van politieke partijen en het vormen van coalities. Alex Brenninkmeijer, oud-ombudsman en lid van de Europese rekenkamer, hamert hier al jaren op. Nu opnieuw, in zijn bijdrage aan de essaybundel #Woest van de Raad voor het Openbaar Bestuur, waarin achttien deskundigen op zoek gaan naar de kracht en de gevaren van burgerlijke verontwaardiging.

Ja, politici en politieke partijen bevolken democratische instituties, zegt Brenninkmeijer, maar zij vallen niet samen met de democratie als zodanig. Ze moeten diénstbaar zijn aan de democratie, maar intussen wanen ze zich heer en meester over het volk dat zich willoos dient te voegen naar hun besluiten. Dan is het niet gek dat je boze burgers krijgt die achter politici aanlopen die ‘nepparlement’ roepen of ‘partijkartel’.

Bent u gaan stemmen in de verwachting dat u gehoord wordt? De kans is groot dat de gekozen politici menen dat ze van u een mandaat hebben om vier jaar lang te doen waar ze zin in hebben. U, de burger, heeft gesproken en moet verder de mond houden. De gemeente huurt experts in en baseert haar beslissingen vooral op de adviezen van deze (dure) consultants.

Kan het niet anders? De burger is beter opgeleid en mondiger dan vroeger en kan vanuit eigen expertise en ervaring meedenken. Betrek die dus bij de besluitvorming. Democratie betekent ook dat je oog hebt voor de gigantische groep niet-stemmers, die andere helft van de bevolking die het geloof in de politiek al jaren geleden verloor. Transparantie is het codewoord in het terugwinnen van vertrouwen. Laat zien welke besluiten en maatregelen genomen worden en waarom. Behandel de burger als iemand van wie je iets kan opsteken, niet als een verdachte die je met strafmaatregelen dreigt.

Transparantie is ook het codewoord voor de media, willen ze in tijden van nepnieuws en alternatieve feiten het vertrouwen van burgers houden. Brenninkmeijer signaleert in #Woest ‘een sterke lotsverbondenheid van politici en journalisten’. Of onderwerpen aandacht krijgen is erg afhankelijk van uitlatingen en meningen die ‘nieuws’ worden. Extreme standpunten lijken daardoor belangrijker dan meer gematigde, aldus Brenninkmeijer. Het beeld wordt opgeblazen, de zaak zelf raakt uit zicht.

De hashtag #Woest slaat zo niet alleen op de boze burger, maar ook op de media die de boze burger of politicus aandacht geven en uitvergroten. Gooi de boel dus open en leg uit waarom je iets wel of niet publiceert en wat de beweegredenen zijn. Wanneer is er sprake van aandachttrekkerij en neem je uitspraken van een politicus klein mee als bericht? Wanneer is er meer aan de hand en moet een incident een groter verhaal met analyse krijgen? Vertel het de lezer. Mag Jos van Rey losgaan in een interview naar aanleiding van zijn ‘Vrienden’ boek? Moet je hem de gewenste publiciteit geven of kun je beter het boek zélf scherp tegen het licht houden? Leg de keuzes uit, dagelijks in een hoek in de krant. Neem de lezer mee in de journalistieke afwegingen.

Transparantie. In Europa hebben jongeren de eerste pan-Europese partij opgericht, Volt. De partij is niet links of rechts, maar wil een pragmatische, transparante politiek bedrijven en kijken naar best-practices in de diverse lidstaten. In Maastricht zijn jongeren een nieuwe partij begonnen, Maastricht: Open Eerlijk Democratisch (M:OED). Juist door transparantie, geloven zij, zullen burgers zich actief willen inzetten voor de stad. En jonge journalisten zijn bezig met Trees, een interactieve app voor onderzoeksjournalistiek. Trees gaat volledig inzicht bieden in het journalistieke proces, is de inzet. ‘Een collectief avontuur voor verslaggevers en publiek in de zoektocht naar waarheidsvinding.’ Het woord ‘publiek’ is hierin de crux.

 

 

 

 

Reageer

Walen: stop productie geweer

De Limburger, 8 maart 2018

Voor het eerst lijkt er een bres geslagen in het bolwerk van de NRA, de National Rifle Association, de machtige Amerikaanse lobby van wapenmakers, -verkopers en -liefhebbers. Door scholieren! Aanhoudende woede van klasgenoten van de omgekomen scholieren heeft er inmiddels toe geleid dat prominente winkels als Dick’s het wapen waarmee de 19-jarige Nikolas Cruz een bloedbad aanrichtte niet meer willen verkopen.

Dat wapen is de AR-15. Over dit onderwerp wilt u liever niets weten. Maar lees toch even door. De Assault Rifle-15 is de burgerversie van het standaardgeweer waarmee het Amerikaanse leger zijn soldaten uitrust. Het verschil tussen beide versies is dat je met de winkelversie wat minder snel kogels afvuurt. De burger krijgt een semi-automatisch aanvalsgeweer, al kun je er meteen weer een bump stock aan koppelen, een handigheidje om toch sneller te ratelen. De wonden die de AR-15 in een menselijk lichaam veroorzaakt zijn gruwelijk, vertelden artsen het afgelopen weekend in de New York Times. Ze slaan botten stuk, doen organen uiteen spatten en kunnen zorgen voor uitschotwonden ter grootte van een hand. Het zijn militaire moordwapens, ooit ontworpen om op de slagvelden van Vietnam, Irak en elders maximale schade toe te brengen aan de vijand.

Dit wapen – bent u er nog? – kun je als 18-jarige in de VS gewoon kopen, voor tussen de 1200 en 1500 dollar. In de winkel of via internet. Elke Amerikaanse puber heeft recht op een extreem dodelijk aanvalsgeweer, toch? Maar dit is niet altijd zo geweest. De productie en verkoop van AR-15-achtige wapens was jarenlang verboden. Dat begon in 1994 onder president Clinton, toen alle ‘aanvalswapens’ federaal in de ban werden gedaan. Aanleiding voor het verbod was, ook toen al, een reeks mass shootings. Het verbod werd in 2004 weer opgeheven door zijn Republikeinse opvolger Bush. Sindsdien is de AR-15 uitgegroeid tot America’s Rifle. De boodschap in de verkooppraatjes: elke rechtgeaarde Amerikaan moet er voor zijn persoonlijke beveiliging een in huis hebben. Zo worden er in de VS elk jaar een paar miljoen geweren verkocht, en de AR-15 is daarbij een bestseller, zo blijkt uit de website FNAmerica.com. Aanbieding van de week: de FN-15 SRP Tactical, voor 1199 dollar.

Maar wacht eens, FN, dat is toch hier in de buurt? Inderdaad: een bedrijf uit de Euregio speelt een grote rol in de Amerikaanse wapenindustrie: Fabrique Nationale d’Herstal. FN Herstal, over de grens bij Eijsden, is eigenaar van een Amerikaanse fabriek die veel aanvalsgeweren voor de burgermarkt maakt. FN is niet zomaar een wapenmaker. Het is een Belgisch staatsbedrijf, preciezer: een bedrijf waarvan het Waals gewestbestuur eigenaar is. De firma viert volgend jaar haar 140-jarig bestaan: de Fabrique Nationale d’Armes de Guerre werd in 1889 opgericht om het Belgische leger van wapens te voorzien. Het bedrijf groeide uit tot een van de grootste vuurwapenproducenten ter wereld, maar na de Koude Oorlog kwam er de klad in. In 1997 redde het bestuur van Wallonië de bijna failliete boedel en ging het bedrijf zich meer op de burgermarkt richten. Er werken nu ruim duizend mensen in Herstal en het filiaal in Zutendaal, net over de grens bij Maastricht, en honderden in de Amerikaanse wapenfabriek FN Manufacturing in Columbia, South Carolina.

Zou er bij de zuiderburen inmiddels een onbehaaglijk gevoel leven, nu ze zien wat een van de meest populaire FN-producten, aanricht? Maar het is stil bij de buren en dat is verbijsterend. Hoe kan een gewestbestuur wegkijken in dit moorddadige dossier? Stel je voor wat de Walen zouden kunnen doen: ervoor zorgen dat FN als eerste wapenfabrikant stopt met de productie van burgerversies van de AR-15.

 

 

Reageer

Wegsturen Palmen helpt niet

De Limburger, 22 februari 2018

 

‘Terroristen-democraten’ noemde Jo Palmen zijn mede-raadsleden in de gemeente Brunssum. Ook: ‘nazi’ of ‘varkenskop’. Ik las dit in het achtergrondverhaal van Hans Goossen en Theo Sniekers in De Limburger van afgelopen zaterdag. Heeft u het nieuws over Brunssum telkens met weerzin terzijde geschoven? Lees dan alsnog dat verhaal en begrijp waarom burgers het vertrouwen in de politiek zijn kwijtgeraakt.

Metselaar en aannemer Jo Palmen, inmiddels 71, ging in de jaren tachtig rechten studeren nadat hij verdachte was geweest van fraude. Hij is dan al een paar jaar raadslid voor het CDA. Ondanks zijn juridische kennis krijgt hij begin jaren negentig een voorwaardelijke celstraf van twee weken wegens valsheid in geschrifte. Het CDA zet hem uit de partij. Met zijn eigen partij BBB/Lijst Palmen gaat hij als een Don Quichot een permanente, verbeten strijd aan met het hele stadsbestuur. Hem is, vindt hij, op alle mogelijke manieren onrecht aan gedaan. In slepende juridische procedures probeert hij zijn gelijk te halen over een lullig lapje grond bij zijn huis. In 2011 dient zijn advocaat bij de gemeente een claim van 1,5 miljoen euro in wegens geleden schade, waarvan bijna 1 miljoen aan ‘immateriële schade’ en een post van 125.000 euro wegens ‘onrechtmatig verkregen leedvermaak’.

Intussen heeft Palmen een forse achterban opgebouwd. In zijn juridisch adviesbureau Palmen Consulting aan de Dorpstraat houdt hij wekelijks spreekuur, waarin hij zijn stadsgenoten gratis van advies dient. Problemen met een uitkering, de aanvraag van een scootmobiel of aanbouwvergunning – Palmen helpt. Hij is begaan met de problemen van zijn medeburgers, die hij ook tegenkomt in het café, de kerk en de vereniging. Het oud-mijnwerkersstadje Brunssum, waar de economische neergang en daaropvolgende krimp een verwoestend spoor trok, kampt met grootstedelijke problemen: veel mensen aan de onderkant, hennepkwekerijen, drugsdealers. Generaties hogeropgeleide jongeren vertrokken.

Palmen groeit uit tot de lokale held van de boze, verweesde burger die al lang niet meer vooruit komt en is vastgeraakt in een oerwoud van regels, die voorzieningen zag verdwijnen en heel goed in de gaten heeft hoe anderen voor zichzelf zorgen – ja, zelfs de burgervaders van Brunssum: de een (Louw Hoogland in 1991) na de ander (Henk Riem in 1994) moet het veld ruimen wegens gesjoemel, zoals snoepreisjes betaald door aannemers. Wie kun je nog vertrouwen?

Palmen weet zich door een groeiende achterban jaar in jaar uit verzekerd van een plaats in de gemeenteraad, waar hij het tot wethouder schopt en de raad al vijfentwintig jaar in een wurggreep houdt. Hoe is dit mogelijk? Wat hebben de klassieke democraten al die jaren laten liggen? Het totale onvermogen van de landelijke partijen (PvdA, D66, SP en VVD) in de raad wordt eens te meer duidelijk als in december 2017 een meerderheid van lokale partijen Palmen blijft steunen, zelfs als uit een integriteitsonderzoek (o, wonder) blijkt dat Palmen een ‘hoog risico’ vormt.

Hoe nu? Hopen dat de minister Palmen wegstuurt? Dat gaat de mensen in Brunssum niet helpen. Het kan anders. In de gemeente Beesel is burgemeester Petra Dassen al een paar jaar bezig met democratische vernieuwing. Toen ze in 2011 aantrad kwam ze terecht in een politiek wespennest. Daar heeft ze de angel uitgetrokken. Met grote bezieling: door overheid en samenleving actief bij elkaar te betrekken. Raadsleden moeten van Dassen de straat op, in gesprek gaan met burgers. Een ‘zorgnetwerk’ regelt dat er hulp geboden wordt, voordat het bij mensen uit de hand loopt. Er zijn gezinscoaches in dienst en er worden waarschuwende gesprekken gevoerd met ontspoorde burgers. Geen wonder dat Petra Dassen voor de tweede keer is verkozen tot beste bestuurder van een kleine gemeente. Ik zou zeggen, Gerd Leers: ga eens koffie drinken met Petra Dassen.

 

 

 

 

 

 

Reageer

Lessen van The Post

De Limburger, 8 februari 2018

 

Het is 1963. Katharine Graham is 46 jaar, heeft vier kinderen en haar echtgenoot, Philip Graham, uitgever van The Washington Post, heeft zelfmoord gepleegd. Nu staat ze zelf aan het roer van de krant die ooit door haar vader was aangekocht. Wat te doen? Haar hele leven had in het teken gestaan van de zorg voor man, kinderen en huis. Sfeer maken, socializen op hoog niveau, maar je terugtrekken als de mannen na het diner een sigaar opsteken en de wereldpolitiek bespreken.

Katharine Graham gaat leiding geven aan een bedrijf dat, van krantenjongen tot hoofdredacteur, wordt gedomineerd door mannen. Ze is überhaupt de eerste Amerikaanse topvrouw in het krantenvak en ze moet het – bij gebrek aan ervaring en zelfvertrouwen – doen met haar intelligentie en intuïtie. Daar begint The Post, de film van Steven Spielberg over de publicatie van de Pentagon Papers, die onthulden hoe het Amerikaanse volk jaar na jaar werd voorgelogen over het verloop van de Vietnamoorlog.

Katharine Graham, gespeeld door Meryl Streep, overweegt een besluit dat ingaat tegen elk zakelijk gezond verstand. Laat ze de publicatie doorgaan, dan kunnen investeerders afhaken en staan de banen van haar werknemers op het spel. Bovendien dreigt een strafzaak wegens het publiceren van staatsgeheimen. Van alle kanten wordt haar door mannen (het bestuur, de eigen advocaat) afgeraden om te publiceren. Ze twijfelt, wint advies in, en vaart uiteindelijk op haar intuïtie, doordrongen van het besef dat ook zij is voorgelogen, dat ook haar zoon in die zinloze oorlog had kunnen sneuvelen. Tegelijk heeft ze de moed om te varen op een klassiek krantenadagium: kwaliteit rendeert. Ze besluit te publiceren. Niet alleen betekende dit een ommekeer in de Vietnamoorlog, maar bovendien veranderde The Washington Post van een kleine, lokale krant tot een krant die zich kon meten met The New York Times.

Spielberg maakte The Post met een activistisch motief. Hij wil de kwaliteitspers een riem onder het hart steken, in tijden waarin de president van Amerika journalisten voor leugenaars en uitschot uitmaakt als het nieuws hem niet bevalt. De film is ook activistisch in andere zin: een onervaren, door mannen voor onbekwaam versleten, middelbare vrouw doet iets wat de mannen onder elkaar nooit voor elkaar hadden gekregen. Een buitenstaander kan wonderen verrichten.

Maar er is nog iets. Zonder iemand die de moed heeft missstanden te lekken, kan er geen onthulling plaatsvinden. Het was de militair analist Daniel Ellsberg die de Pentagon Papers naar buiten smokkelde en daarmee een gevangenisstraf van 115 jaar riskeerde. Om misstanden zichtbaar te krijgen zijn klokkenluiders nodig.

Wat is de les voor de eigenaren van een regionale krant? Vaar op kwaliteit, laat je oren niet hangen naar communicatiestrategen, maar naar de lezers. Vraag vooral (jonge) mensen die de krant niet lezen wat ze van de krant denken. Wat verwachten zij van een regionale krant en wanneer zouden ze er geld voor over hebben? Limburgers zijn wereldwijzer en hoger opgeleid dan ooit, maar willen ook weten wat er in hun regio speelt. Zorg dat mensen die NRC of de Volkskrant lezen De Limburger er (digitaal) bij nemen. Hoe? Door nog meer in te zetten op hoogstaande regionale journalistiek en minder op hits en berichtgeving die al breed op sociale media staat. Zorg dat je dichtbij de lezer komt – een begin is gemaakt met de serie over armoede. Verbind zo’n serie met een Grand Café De Limburger waar gasten maandelijks aanschuiven over een actueel onderwerp. Zet, in navolging van het landelijke Publeaks, Limbo Leaks op, waardoor Limburgers anoniem missstanden kunnen lekken. En last but not least: haal eens een onafhankelijke, slimme vrouw bij de vergadering.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reageer

« Vorige items Volgende pagina » Volgende pagina »